kritiken hemeroteka

7.247 kritika

Azken kritikak

« | »

Bacchabunda / Luigi Anselmi / Pamiela, 1992

Ardoaren graziaz Amaia Iturbide / Euskaldunon Egunkaria, 1996-06-08

Luigi Anselmi, nahiz eta poema-liburu desberdinen egile izan, beti poema-liburu bera idazten ari da. Zoo ilogikoa-n hauxe irakur genezake: “Ardi krudel eta otso apalak / Denok batera osatzen dute / ene ametsetako zoo ilogikoa…” (13 or.) eta Desiriko alegiak-en: “Hiriak duen irteera bakarra gaua da, eta bertatik deserri edo hobeki esan, desirirantz egiten dugu ihes…” (7 or.). Hirugarren poema-liburu honetan ere, Bacchabunda-n (Pamiela, 1992), itxuraldaketaren gaia harrapatu du, hiriko gauetan eta ardotan bustita.

Azpitituloak (Catulus-en omenez) iragarri bezala, hedonismoari egiten zaio gorazarre (irakurlea ohar bedi, bidenabar, liburu barruko irudietako bat Gil Bera poeta filosofikoarena dela). Itxuraldaketaren bidez zer lortzen du poetak?: ihesa, Merce Rodoredak bere Espejo roto-ren hitzaurrean apuntatzen duenez, askatasun-moeta bat dena. Horretaz gain eta aipatutakoari jarraituz, itxuraldaketa berezkoa da, bizitzarekin batera jaio eta garatzen baita hedonismoa bezala, beraz, debeku bako eremuari dagokio, non dena gerta litekeen.

Luigi Anselmik bere itxuraldaketetarako leku eta denbora jakin batzuk hautatzen ditu, sinbolo bihurtuz: hiria eta gaua. Hiri hori Bilbo da (Luigik Jon Juaristik bere Bilborako asmatu duen Vinogrado izena adoptatuko du), zoo ilogikoa edo desiriko alegien eszenatokia: “Hiri lohi eta ezain hau / eder bilakatzen da gauez” (34 or.). Bilbo hiriaren ezaugarrietako bat une batetik bestera aldatzeko duen abiada da, zaku bete desordena eta iruntzi izatearena. Ez da hiri egina, baizik eta bizia eta beti erdi desegina, guztiontzako lekutxo banarekin. Eta Luigi Anselmik bere txokoa aurkitu du Bilboko gauetan, ardo-kimika eta alkimiazko gauetan. Itxuraldaketen eskutik zenbait kontraste zoragarri, egoera eta joku harrigarri-barregarri eskainiko dizkigu, amesgaiztoak ustelak diren erreinuan. Poesia honetan ustegabeko ordezkatzeetan mingarria edertasunarekin aldizkatzen da, tentsioa malgutasunarekin, trapezio txikiak marraztuz. Itxuraldaketa-moeta hau ere badabil Juanra Madariagaren Elaien ausardia-n gaindi.

Izan ere, itxuraldaketaren indarra izugarria da. Ez da harritzeko Sergio Leone-k Robert de Niro-ri buruz behin esan zuena: “Ez da aktore bat, kamaleoi bat baino”. Itxuraldaketa bizitza bera ez ezik, bizitzaz haruntzagokoa ere baita.

Honez gero, Luigi Anselmi ehuntzen ari den gau armiarmasaretuan irakurle bat baino gehiago paseiatzen egongo da, Bacchabunda izeneko hankaz gorako puzzlearen zoo ilogikoan zehar.

Aresti edo Bilboko eszenatoki errealaren bermetasuna. Luigi Anselmi edo Bilboko fikziogauen partitura.

Azken kritikak

Basa
Miren Amuriza

Peru Iparragirre

Gailur ekaiztsuak
Emily Brontë

Amaia Alvarez Uria

Julien Vinsonen hegaldia
Patxi Zubizarreta

Javier Rojo

Hausturak
Jokin Muñoz

Txema Arinas

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Aiora Sampedro

Katigatu ninduzun librea nintzena
Laura Uruburu

Joannes Jauregi

Ezagutzaren matazak
Emagin

Ibai Atutxa Ordeñana

Ez erran deus
Jon Arretxe

Estibalitz Ezkerra

Poesia kaiera
Idea Vilariño

Igor Estankona

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Javier Rojo

Poesia kaiera
Cesare Pavese

Igor Estankona

Iraumen
Alexander Martinez Iturria

Peru Iparragirre

Amek ez dute
Katixa Agirre

Javier Rojo

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Hedabideak