kritiken hemeroteka

7.851 kritika

Azken kritikak

« | »

Bazko arrautzak / Mikel Hernandez Abaitua / Elkar, 1995

Fantasia gratuitoa ez Amaia Iturbide / Euskaldunon Egunkaria, 1996-02-17

Euskal literaturan errealismo baten bila abiatu diren idazle horietariko bat dugu Mikel Hernandez Abaitua.

Egile honen eginkizun literarioa kokatzeko Iñaki Bernaolak M. Hernandez Abaituaren Etorriko haiz nirekin? eleberriari buruzko artikulu batean idatzirikoa dakart: “Tesi soziopolitiko batekin ados egon daiteke edo ez. Errealitateari hurbilketa-saioak egiten saia gaitezke edo, bestalde, errealitateari gibela eman eta kitto. Batzuk musikazale izango dira, eta beste batzuk, ordea, gor-gorrak. Baina tesi-nobela bat zintzo idazten denean, errealitate soziopolitikoari interpretazio bat emateko lana seriotasun literarioz hartzen denean, eta literatura eta musika uztartzeko ahalegin oro, datorrenetik datorrela, estimagarria da oso” (musikarena idazleak berak nobelarekin batera oparitzen zuen zintari dagokio, M. Hernandez Abaitua rock and roll zalea baita eta Literatura eta Rock and Rolla izenburuko liburuaren egile).

Komentatzera noan Bazko arrautzak (Elkar, 1995) sei narrazioz osatutako liburua dugu. Ipuinotan fantasia eta errealitatea nahasirik daude, fantasia beti errealitatea interpretatzeko zubia edo bide delarik. Ipuin bakoitza desberdina bada ere, elkarrekiko erreferentziak usu agertzen dira, halanolako osotasun baten xerka eta baita irteera arraroko edo irteera-ezak sortzen duen itomena agerreraziz eta itzuliz ere.

Bazko arrautzak irakurri eta atoan Kaika gogoratu zait eta zehazki bere itxuraldaketa, narraziootan egoera absurdoak nonahi baitaude; protagonistak etsipenaz eta beldurraz asaldaturik agertzen dira, bakardade, nazka eta errudun-sentimenduez, bere buruekiko ez ezik besteekiko ere arrotz bilakatuz; errealitatea eta fantasia elkar nahastuta lokamutsa datorkigu, planu arrunta ohi ez bezalakoarekin tartekatuta. Gizakia zientzia-fikziozkoa dirudien hirian ezdeusa da, irteerak bilatzen ditu baina alferrik, deshumanizazioa munstro erraldoia baita eta hatzapar anitzekoa.

Hala ere, bi puntu zalantzakor dakuskit: bateko, prosa agian estandarregia eta besteko, zenbait pasartetako tentsio-falta, kontakizuna moteltzen duena.

Bizitza hau txantxa astun bat dela eta literatura, txantxa are astunagoa, uste dutenek ez dute damu izango Bazko arrautzak irakurri izana. Bizitza anker hau, non askotan lilura saskibaloi-zelai batera bakar-bakarrik murrizten den, zeharkatzeko edo superbizitzeko beharrezkoa baita azal minberaren ordez, mimetikoa eramatea eta, Itxaro Bordaren poema-liburu baten izenburua parafraseatuz, kokrodil bat bihotzaren ordez.

Azken kritikak

Sekula ez liokete euli bati hegalik kenduko
Slavenka Drakulic

Irati Majuelo

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Asier Urkiza

Dama
Jon Gerediaga

Nagore Fernandez

Bihotz-begietan
Xabier Lizardi

Igor Estankona

Argiantza
Pello Lizarralde

Jon Martin-Etxebeste

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak