kritiken hemeroteka

7.046 kritika

Azken kritikak

« | »

Gorde nazazu lurpean / Ramon Saizarbitoria / Erein, 2000

Armiarma sarea Lutxo Egia / Deia, 2001-06-15

Noiz errukigarri noiz nardagarri, Gorde Nazazu Lurpean-eko pertsonaiek behin eta berriro kolpatu gura gaituzte. Noiz akigarri noiz gorrotagarri, itsas-labarrera eroan gura gaituzte. Behin eta berriro. Itsas-labarrera eroan kolpatzeko. Behin eta berriro jausteko. Haitzen kontra burua kraskatzeko. Behin eta berriro, narrazio bakoitzaren azken olatua noiz etorriko.

Ramon Saizarbitoriaren azken liburuak bost narrazio biltzen ditu (“Gudari zaharraren gerra galdua”, “Rosetti-ren obsesioa”, “Marcel Martinen aitatasun ukatua”, “Bi bihotz, hilobi bat” eta “Asaba zaharren baratza”). Narrazioek giza-harremanak aztertzeko saio bikaina osatzen dute, gizon-emakumeen azaletara barneratzeko egundoko ahalegina. Intxortetan hanka galdu zuen gudari zaharrak, emakume baten maitasuna lortzeko asmoz poema bat berreskuratu nahi duen idazleak, balizko aitatasun baten inguruan sorturiko obsesioak itotzen duen bikoteak, aitaginarrebak ipinitako urkabilurrari ihes egin nahi dion entziklopedia-saltzaileak edo Sabino Aranaren hilobiaren aldaketa jasan behar duten lagunek giza-harremanen arteko miseriaren testigantza literario ederra ematen dute. Saizarbitoriak muturreraino daramatza gizakien arteko hartuemanak. Narradoreak pertsonaien psikologian maisutasunez sartu eta nahierara zuzentzen ditu orkestra honetatik ateratzen diren nota guztiak.

Idazlearen gogoetak giza-harremanen inguruan jiratzen badira ere, argumentuek heriotzaren inguruan egiten dute dantza. Bost narrazioak autonomoak dira, baina heriotzak —edo, zehatzago esateko, gorpuen deslurreratzea— sare tematikoa osatzen du guztiak nola edo hala lotzeko. Gai horrek, duda barik, gogoeten seriotasunak eskatzen duen kontrapuntua dakar: umorea eta ironia.

Ezin dugu esan gabe utzi, noski, idazleak euskaldunoi eta Euskal Herriari buruzko aipu ugari agetzen dituela han eta hemen. Gatazka politikoak eta euskaldunok geure buruarekin dugun gatazkak, zeharka bada ere, badute bere txokoa bost narrazioetan. Eta han ere ironia nagusi.

Gorde Nazazu Lurpean-en deslurreratzea obsesio bilakatzen da pertsonaia guztientzat. Halaber, orriak irakurri ahala, geu ere obsesionatzen gara pertsonaia bakoitzaren obsesioekin. Idazlearen eta irakurlearen arteko elkarrizketa narrazioaren azken berbara iristean baino ez da eteten. Liburua bost hari dituen armiarma-sarea da.

Azken kritikak

Tximeletak bizkarrean
Ugaitz Agirre

Peru Iparragirre

Gaur galtzea tokatzen da
Gotzon Hermosilla

Javier Rojo

Erreka haizea
Sonia González

Aiora Sampedro

Bakartasunaz bi hitz
Filipe Bidart

Aritz Galarraga

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Hasier Rekondo

Errukiaren saria
Iñaki Irazu

Alex Uriarte Atxikallende

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Estibalitz Ezkerra

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Mikel Asurmendi

Zuloa
Xabier Gantzarain

Peru Iparragirre

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Ibon Egaña

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Javier Rojo

Gerra txikia
Lander Garro

Roberto Moso

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Amaia Alvarez Uria

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Joannes Jauregi

Artxiboa

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Hedabideak