kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Gorde nazazu lurpean / Ramon Saizarbitoria / Erein, 2000

Armiarma sarea Lutxo Egia / Deia, 2001-06-15

Noiz errukigarri noiz nardagarri, Gorde Nazazu Lurpean-eko pertsonaiek behin eta berriro kolpatu gura gaituzte. Noiz akigarri noiz gorrotagarri, itsas-labarrera eroan gura gaituzte. Behin eta berriro. Itsas-labarrera eroan kolpatzeko. Behin eta berriro jausteko. Haitzen kontra burua kraskatzeko. Behin eta berriro, narrazio bakoitzaren azken olatua noiz etorriko.

Ramon Saizarbitoriaren azken liburuak bost narrazio biltzen ditu (“Gudari zaharraren gerra galdua”, “Rosetti-ren obsesioa”, “Marcel Martinen aitatasun ukatua”, “Bi bihotz, hilobi bat” eta “Asaba zaharren baratza”). Narrazioek giza-harremanak aztertzeko saio bikaina osatzen dute, gizon-emakumeen azaletara barneratzeko egundoko ahalegina. Intxortetan hanka galdu zuen gudari zaharrak, emakume baten maitasuna lortzeko asmoz poema bat berreskuratu nahi duen idazleak, balizko aitatasun baten inguruan sorturiko obsesioak itotzen duen bikoteak, aitaginarrebak ipinitako urkabilurrari ihes egin nahi dion entziklopedia-saltzaileak edo Sabino Aranaren hilobiaren aldaketa jasan behar duten lagunek giza-harremanen arteko miseriaren testigantza literario ederra ematen dute. Saizarbitoriak muturreraino daramatza gizakien arteko hartuemanak. Narradoreak pertsonaien psikologian maisutasunez sartu eta nahierara zuzentzen ditu orkestra honetatik ateratzen diren nota guztiak.

Idazlearen gogoetak giza-harremanen inguruan jiratzen badira ere, argumentuek heriotzaren inguruan egiten dute dantza. Bost narrazioak autonomoak dira, baina heriotzak —edo, zehatzago esateko, gorpuen deslurreratzea— sare tematikoa osatzen du guztiak nola edo hala lotzeko. Gai horrek, duda barik, gogoeten seriotasunak eskatzen duen kontrapuntua dakar: umorea eta ironia.

Ezin dugu esan gabe utzi, noski, idazleak euskaldunoi eta Euskal Herriari buruzko aipu ugari agetzen dituela han eta hemen. Gatazka politikoak eta euskaldunok geure buruarekin dugun gatazkak, zeharka bada ere, badute bere txokoa bost narrazioetan. Eta han ere ironia nagusi.

Gorde Nazazu Lurpean-en deslurreratzea obsesio bilakatzen da pertsonaia guztientzat. Halaber, orriak irakurri ahala, geu ere obsesionatzen gara pertsonaia bakoitzaren obsesioekin. Idazlearen eta irakurlearen arteko elkarrizketa narrazioaren azken berbara iristean baino ez da eteten. Liburua bost hari dituen armiarma-sarea da.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak