kritiken hemeroteka

7.468 kritika

Azken kritikak

« | »

Azkenaz beste / Anjel Lertxundi / Alberdania, 1996

Alderraiak Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1996-10-12

Poliki irakurtzeko liburua duzue Anjel Lertxundiren hau, besaulki eder eroso batean eseririk ahal dela; begiak letra moldetik kendu gabe bada, hobe. Liburu honetako pertsonaiek nork bere kondena eta zigorra jasan behar dute mundualdi honetan. Kalesa batean nora-hara dabiltzan aita-alabak ditugu batetik; bestaldetik, holandar herratua, zazpi urtez behin kai bera jotzen duena; edo judutar herratua, nahiago baduzue; izan ere, Lertxundiren nobeletan pertsonaiek mozorro bat baino gehiago janzteko ohitura dute, eta irakurlearekin jolasteko ere bai, egia esan behar bada.

Kontua honela adierazita, badirudike Anjel Lertxundi pika hemen eta pika han ibili dela tradizioan, holandar herratuarena eta judutar herratuerana munduan zehar zabaldutako elezaharrak edo istorioak baitira. Idazleak esaten duen bezala “ezin hilez bizi” den jende horri buruzkoak hizkuntza guztietan kontatzen dira. “Ifrentzuak” saileko aurreko liburuan bezala, euskal tradizioa eransten dio mundutar tradizioari, eta sintesi txukuna lortzen saiatzen da.

Baina hor ez da amaitzen dena. Literaturaren barruko literaturatzat jo daiteke liburua, edo hobe esanda, literaturari egindako omenalditxotzat. Liburu bat bihurtzen da nobelaren gai, liburu batek egiten du pertsonaien arteko lotura. Adi dagoenak keinu asko antzemango ditu, oihartzun ugari adituko, gainera: Melvillerenak, Hawthorneren Letra Gorriminarenak, Duvoisin kapitainarenak, Arruerenak, eta orain zehaztu ezin ditudan asko ere bai. Bidaiatzat ere jo daiteke liburu hau, pertsonaiek hiri asko bisitatzen baitituzte (pentsa daiteke hiri bakoitzak beste funtzio bat duela, espazialaz gainera). Hiri bakoitzari liburu bat eta idazle bat dagozkio. Bartzelona, Salem, Boston, Baiona eta Zarautz pausalekuak dira bidaia herratu horretan.

Bidaia on-on guztiak bezala liburu honetakoa oso mantsoa da. Anjel Lertxundiren beste liburuen aldean honetan patxada handia somatu dut. Maisu-lanak dira, esaterako, elkarrizketak eta beraiek girotzeko erabiltzen dituen deskribapenak, oso trazo finez idatziak, xehetasun guztiak kontuan hartuz. Presarik ez balu bezala idatzi du. Behin ere amaitzeko esperantzarik ez balu bezala. Ondo pentsatuta, liburuko pertsonaiek ez dute hiltzeko, giza-emakume guztien azken kaira iristeko, batere itxaropenik.

Azken kritikak

Ahanzturaren bezperan
Mikel Arruabarrena Larrarte

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Xabier Etxaniz Erle

Amua
Aritz Gorrotxategi

Hasier Rekondo

Pentaedroa
Kartxi - Txema Garcia-Viana

Javier Rojo

Hondarrak
Ruben Sanchez Bakaikoa

Txema Arinas

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Amaia Alvarez Uria

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Aiora Sampedro

17 segundo
Kirmen Uribe

Joannes Jauregi

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Estibalitz Ezkerra

Francoren bilobari gutuna
Askoren artean

Javier Rojo

Pentaedroa
Kartxi - Txema Garcia-Viana

Amaia Serrano Mariezkurrena

Airea ez da debalde
Joseba Sarrionandia

Irati Majuelo

Amua
Aritz Gorrotxategi

Felipe Juaristi

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Igor Estankona

Artxiboa

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Hedabideak