kritiken hemeroteka

8.338 kritika

« | »

Auskalo, Luk / Luis Haranburu Altuna / Elkar, 1995

Kontatzen denaren neurriko Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1996-04-13

Bi pertsonaia nagusi aurkezten dizkigu Luis Haranburu Altunak nobela honetan: Luk, batetik, Lukas Mari izen prosaikoaren laburpen efikaza; eta, Xu, bestetik, Jesus Mariren laburpena. Beste pertsonaia gutxi batzuk agertzen badira ere, hala Fani, Luken alaba, Xuren arreba, beraz, nola Ana, Luken maitalea, neska gaztetxoa, “Lolita”ren itzal. Pertsonaia nagusiak ulertzeko osagarriak dira, nolabait esateko.

Luken eta Xuren arteko harremanek erabakitzen dute nobelaren nondik norakoa. Luk, gizon ospetsu, konstruktore famatu, dirudun eta gauza gozo eztien maitale; sibarita, beraz. Xu mutil gaztea da, arduragabea, inoiz ezertarako ganorarik izan ez duena. Bi pertsonaien deskribapena zehatza da, baina gehiago du karikaturatik, errealitatetik baino. Arketipoak baino aregao dira. Pertsonaia deformatuak, El Grecoren koadroetakoak bezala. Komikiaren tankera ematen diote nobelari.

Kontatzen denak alegiaren eta adibidiaren lanbroa du, isil-gordeka mezuak ematen ditu egileak, munduaren bere interpretazioa isurrarazten du. Luk bere bizitza profesionalean irabazle eta handi-ipurdi denak porrota ezagutuko du bere bizitza pribatuan; porrot mingotsa, hain zuzen, bere neurrikoak ez diren lanetan sartzen denean. Luki aspaldi joan zitzaion gaztetasuna. Beste askori bezala neska gazteen maitasunean bilatu nahi du galdutako garaia. Hala ere, gizon adintsuei neska gazteen ametsak kalte egiten die. Neska gazteek, usoak izaki, lehentxeago edo beranduago, ihes egiten baitute. Alabak ere ihes egingo dio, aita konturatu gabe eta arduratu gabe. Semeak ere bere larrutik ikasiko du, gazte izatea ez dela txantxetakoa. Hobe dela ondo bizi, pentsatuko du, iraultzaren ametsetan murgildu baino.

Doinua, esango nuke, ez da ironikoa, komikoa baizik. Baina ez komikotasun sarkor, sakon lodi horietakoa. Axalekoa, baizik, Aitaren eta semearen arteko kontrapuntua isurian doa testuan, baina ez digu balio gaur egungo bi belaunaldien arteko borroka ezagutzeko. Aitaren autokonplazenzia handiegia da, haren utzikeria ere bai. Dena dela, ez dut uste aita-semeen arteko konfliktoa bere gordinean agertzea zenik idazlearen asmoa.

Beste alorrean, liburuak ez du inongo zailtasunik planteatzen irakurtzeko orduan. Estiloa arina da, arinegia apika. Dotorea ez bada ere, funtzionala da, kontatzen denaren neurrikoa.

Azken kritikak

...eta gauetik, euria
Fertxu Izquierdo

Nagore Fernandez

Nekropolia
Boris Pahor

Asier Urkiza

Markos Gimenoren 101 letrakartel
Joseba Sarrionandia

Jon Jimenez

Horma
Marlen Haushofer

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Joxe Aldasoro

Zoo
Goiatz Labandibar

Paloma Rodriguez-Miñambres

Xomorroak
Julia Guillamon

Nagore Fernandez

Monogamoak
Iñigo Astiz

Asier Urkiza

Metamorfosia
Franz Kafka

Aritz Galarraga

Mesfida zaitez
Bea Salaberri

Jon Jimenez

Nazionalismoaren alde eta aurka
Joxe Manuel Odriozola

Mikel Asurmendi

Itzalen tektonika
Itxaro Borda

Paloma Rodriguez-Miñambres

Manttalingo alaba
Mikel Etxaburu

Jose Luis Padron

Nazioa eta hizkuntza Humboldten pentsamenduan
Iñaki Zabaleta Gorrotxategi

Jon Jimenez

Artxiboa

2024(e)ko ekaina

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

Hedabideak