« Fantasiazko errealitate batean oinarritua, ez errealitatean | Ahots bilduma »

Azken batean / Lourdes Oñederra / Erein, 2025

Ispilu hautsiak Paloma Rodriguez-Miñambres / El Diario Vasco, 2026-01-31

Ama-alaben arteko harremanak lotura sakonenen eta tentsio konplexuen sorburua izan ohi dira. Are gehiago, bai amak bai alabak bizi izan duten gertaera traumatiko bat egon bada isilpean gordeta: sexu abusuak. Lourdes Oñederrak horren gainean ardazten du, nagusiki, bere hirugarren nobela.

Elisa, alarguna, Donostian bizi da eta Elisabete, bikoterik gabeko alaba, San Frantziskon. Biei egin zizkien sexu abusuak Ixak (Elisak bere koinatuari emandako izena). Kontakizuna hasten da arlo politiko abertzalean ospe eta ibilbide intelektuala zuen gizon horren heriotzaren berriarekin. Hortik aurrera, emakumeen ahotsak eta denbora jauziak tartekatzen dira. Ongi funtzionatzen duten baliabide horiez gain, Oñederraren idazmoldeak hizkuntzarekiko arreta handia erakusten du, irakurlea gelditzera behartzen duena, isilpekoak esplizituak bezainbesteko garrantzia izanik.

Alabarentzat distantzia geografikoa biziraupen emozional eta psikologikorako modu bat izan da, zauriak gorabehera, identitate propioa eraikitzeko aukera, familiaren oroimenean eta itxaropenetan harrapatuta egon beharrean. Istorioaren muinean amaren eta alabaren bakardadeak kontrajartzen dira, isiltasunak ekarri dizkien min eta galerak azaleratu bitartean.

Sexu abusuen gaiaren harira, gizonezkoen botereari buruzko kritika ere dago biktimei sostengurik eman ez zien euskal gizartearen testuinguruan, familia-harmonia faltsua lehenetsiz, sufrimendua existitu ez balitz bezala. Oñederrak paralelismo bat ezartzen du: maila pribatuan sexu-indarkeria horrek eragindako mina eta, maila sozialean, ETAk eragindakoa.

Ondo idatzitako eleberria dugu, iragan hurbilari buruz irakurlea astintzen duena eta gogoeta egitera gonbidatzen gaituena. Gutako bakoitza, kontakizunak ukituta sentituko delakoan nago.