kritiken hemeroteka

7.850 kritika

Azken kritikak

« | »

Fadoa Coimbran / Juan Garzia / Alberdania, 1995

Fadoaren doinuak Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1996-02-03

Ez da astakeria esatea Juan Garziak euskararena duen ezagutza, inor gutxik duela; are gehiago, idazle gutxi ezagutzen dut bere hizkuntza Juanek berea adina menperatzen duenik. Hori da, esango nuke idazleak duen bertute (dohain?) bat, baina ez bakarra. Berez izanik jostalari samarra, liburu honetan libre, suelto eta fresko ageri zaigu, aurrekoen aldean bederen. Hizkuntzarekin jolasean eta solasean dabil. Orrialde asko daude hitz-korapiloez, pentsamentu-jokoez beterik. Cabrera Infante bere “Tres tristes tigres” hartan bezala; edo Joyce, edo…

Esperimentotzat hartuko genuke liburua, jakingo ez bagenu esperimentoen garaia amaitua dela. Baina egia da liburu berezia dela, ezohikoa. Ez dakit zenbat idazkera modu desberdin ote dauden bertara bildurik. Bat edo batek bederatzi aipatu dizkit, nik ez ditut kontatu, baina harrigarria egiten da estilo eta errejistro horien guztien multzo anitza. Hasierako kontaera hotz, objetibo eta zehatza, kamara batek filmatua bezalakoa, aldatuz doa poliki-poliki, kontaera subjetiboago bati bidea eginez. Azkenik, ahoz aho kontatzen diren istorioen doinu estilizatua hartuz, Inazio Mujikak-edo egin zuen (duen?) moduan. Idazlearen keinu bat, beste keinu asko dauden bezala, konplizitatearen seinale. Bi idazle klase ezagutzen ditut eta sailkapena badakit erabat arbitrarioa eta halamoduzkoa dela. Batetik, kanpotik barnera dabiltzan idazle herabeti, malenkoniak joak, poetak esaterako; bestetik, barnetik kanpora saltoka dabiltzan idazle lotsagabe prosaikoak. Liburu honetako Juan Garzia, bigarren saileko idazlea da; zabalduz doa beti bere idazketa, hondartza txiki bat ureztatuko lukeen itsasgora balitz bezala. Barneko trumoi-hodeiek euri gogor bat dakartzate, hitzen lurra gerora. ondo bustita utzirik.

Barneko paisaia bainoago, barnetik ihesi dabiltzan irudi, iruzkin, pentsakizunak; kanpora abian. Kanpoan, fadoa, maitasunaren eta heriotzaren sinbolo; Portugaleko hiri bat, Coimbra; errealitate bat argazki batean errenditzen zaila, eta bi pertsonaia, bakoitza bere iraganeko oroimenez zipristindurik. Oroimena dute segi-segika, bidaia osoan. Oroimenaren sinbolo da argazkia, hainbatetan agertzen den sinboloa gainera.

Literaturari buruzko aipamenez eta gogoetez josita dago liburua. “Liburu bakoitzak bere generoa sortu behar lukeela”. Juan Garziak berea sortu du, bere neurrikoa, bere jantziez apaindua.

Azken kritikak

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Asier Urkiza

Dama
Jon Gerediaga

Nagore Fernandez

Bihotz-begietan
Xabier Lizardi

Igor Estankona

Argiantza
Pello Lizarralde

Jon Martin-Etxebeste

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

112 poema biziari hegalak jartzeko
Begoña Abad de la Parte

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak