kritiken hemeroteka

8.321 kritika

« | »

Fadoa Coimbran / Juan Garzia / Alberdania, 1995

Fadoaren doinuak Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1996-02-03

Ez da astakeria esatea Juan Garziak euskararena duen ezagutza, inor gutxik duela; are gehiago, idazle gutxi ezagutzen dut bere hizkuntza Juanek berea adina menperatzen duenik. Hori da, esango nuke idazleak duen bertute (dohain?) bat, baina ez bakarra. Berez izanik jostalari samarra, liburu honetan libre, suelto eta fresko ageri zaigu, aurrekoen aldean bederen. Hizkuntzarekin jolasean eta solasean dabil. Orrialde asko daude hitz-korapiloez, pentsamentu-jokoez beterik. Cabrera Infante bere “Tres tristes tigres” hartan bezala; edo Joyce, edo…

Esperimentotzat hartuko genuke liburua, jakingo ez bagenu esperimentoen garaia amaitua dela. Baina egia da liburu berezia dela, ezohikoa. Ez dakit zenbat idazkera modu desberdin ote dauden bertara bildurik. Bat edo batek bederatzi aipatu dizkit, nik ez ditut kontatu, baina harrigarria egiten da estilo eta errejistro horien guztien multzo anitza. Hasierako kontaera hotz, objetibo eta zehatza, kamara batek filmatua bezalakoa, aldatuz doa poliki-poliki, kontaera subjetiboago bati bidea eginez. Azkenik, ahoz aho kontatzen diren istorioen doinu estilizatua hartuz, Inazio Mujikak-edo egin zuen (duen?) moduan. Idazlearen keinu bat, beste keinu asko dauden bezala, konplizitatearen seinale. Bi idazle klase ezagutzen ditut eta sailkapena badakit erabat arbitrarioa eta halamoduzkoa dela. Batetik, kanpotik barnera dabiltzan idazle herabeti, malenkoniak joak, poetak esaterako; bestetik, barnetik kanpora saltoka dabiltzan idazle lotsagabe prosaikoak. Liburu honetako Juan Garzia, bigarren saileko idazlea da; zabalduz doa beti bere idazketa, hondartza txiki bat ureztatuko lukeen itsasgora balitz bezala. Barneko trumoi-hodeiek euri gogor bat dakartzate, hitzen lurra gerora. ondo bustita utzirik.

Barneko paisaia bainoago, barnetik ihesi dabiltzan irudi, iruzkin, pentsakizunak; kanpora abian. Kanpoan, fadoa, maitasunaren eta heriotzaren sinbolo; Portugaleko hiri bat, Coimbra; errealitate bat argazki batean errenditzen zaila, eta bi pertsonaia, bakoitza bere iraganeko oroimenez zipristindurik. Oroimena dute segi-segika, bidaia osoan. Oroimenaren sinbolo da argazkia, hainbatetan agertzen den sinboloa gainera.

Literaturari buruzko aipamenez eta gogoetez josita dago liburua. “Liburu bakoitzak bere generoa sortu behar lukeela”. Juan Garziak berea sortu du, bere neurrikoa, bere jantziez apaindua.

Azken kritikak

Itzalen tektonika
Itxaro Borda

Asier Urkiza

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Jon Martin-Etxebeste

Sastraka
Askoren artean

Mikel Asurmendi

Itsaso amniotikoa
Oihane Jaka

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Lanbroa
Pello Lizarralde

Irati Majuelo

Lanbroa
Pello Lizarralde

Ibon Egaña

Txoria hodei artean
Urtzi Urkizu

Jon Martin-Etxebeste

Begiak eman nizkinan eta ilunpeei behatu hien
Irene Sola

Jon Jimenez

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Amaia Alvarez Uria

Gerezi-denbora
Montserrat Roig

Asier Urkiza

Herriaren hezkuntza eta demokrazia
Nadezhda Krupskaia

Nagore Fernandez

Farorantz
Virginia Woolf

Aritz Galarraga

Markos Gimenoren 101 letrakartel
Joseba Sarrionandia

Mikel Asurmendi

Poesia kaiera
Giorgos Seferis

Irati Majuelo

Artxiboa

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

Hedabideak