kritiken hemeroteka

7.202 kritika

Azken kritikak

« | »

Gizona bere bakardadean / Bernardo Atxaga / Pamiela, 1993

Pertsonaiak beren bakardadean Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1994-01-08

Bernardo Atxagaren azken nobela honek zeresan ugari ekarriko du, ohituta ez geunden mundu baterako ateak irekitzen baitizkigu. Oso ezberdina baita liburu hau, orain arte Bernardo Atxagak idatzi dituenekin alderatzen baldin badugu behintzat. Nobela da, kontzeptoaren adiera betean, egoera unibertsal batean giza-banakoen edo indibiduoen konportamendua adierazteko generoa

Pertsonaiarik nagusienak euskaldunak dira, lagunak edo adiskidetasun izenez dei daitekeen harremanaz lotuak elkarren artean. Iragana ere antzekoa dute: borroka armatua, gartzela, amnistia eta azkenean, Barcelonako inguruko hotel baten jabe dira. Hotel horretan gordetzen dira Jon eta Jone (ETAkoak dirudienez), eta hotel horretantxe daude Poloniako futbol-selekzioa osatzen duten gizon-emakumeak (tartean emakume bat baitago, interpretaria bera). Hori, garbi dago, eszenarioa besterik ez da, ezen nobela honek berdin-berdin funtzionatuko bailuke pertsonaiak beste inongoak balira, nobelan zehar dagoen biolentziari buruzko erreflesioa orokorra baita eta ez leku konkretu batekoa; eta indibiduala, norberari dagokiona (Carlos pertsonaiari, kasu horretan), eta ez kolektiboa. Ez du balio Euskalerriko arazoan sakontzeko. Baina seguruaski, horixe da nobela hau xarmangarria egiten duena: alde batetik, ezaguna egiten zaigu bertan deskribatzen diren hainbat eta hainbat egoera; eta bestetik, badakigu posible dela hori ere beste lekuren batean. Horixe da azken finean, nobela baten handitasuna, inongo ez izan arren inondartzat hartu ahal izatea.

Nobelako giroa nahikoa itxia da, espazio ttiki batean mogitzen dira pertsonaiak gora eta behera, antzerki bateko taula batean zuzendariak erabiliak bezala. Erritmoa ere nahikoa mantsoa da, detailerik txikienak ere kontutan hartzen ditu kontalariak, miniaturista baten lana betez, eta elkarrizketek indarra dute. Ez dira topikoak bat ere, mamitsuak baizik, konplejoak askotan, erreflesioz josiak. Eta ahotsak daude, ahots asko eta diferenteak, errealitatearen aniztasunaren adierazgarri. Nobela gisa biribila da. Den-dena dago lotuta, puzzle bateko piezak elkarrekin bezala (halakoxea da polizia-nobeletako tradizioa), eta ez dirudi ezer dagoenik sobera, deus ezer ez baitago, neurri handian, artifiziala ez denik, nobelaren biribiltasunaren zerbitzuan ez dagoenik.. Ez dut esan nahi polizia-nobela denik Atxagaren hau, pertsonaia nagusiak ez baitira poliziak, baina badago intriga polizial bat, ondo dosifikatua eta irakurlearen adiera pizten duena.

“Gizona bere bakardean” pertsonaia indibidualista baten kronika dugu. Bere nahi hutsa betetzearren, tragedia eragingo du. Greziarrek aspaldi, oso arriskutsua zela esan zuten norbera bere nahia betetzera bultzatzen duen grina gaiztoa. Bukaera tragiko horrek ematen dizkio heroiaren neurriak Carlos pertsonaia nagusiari. Eta bukaera hori da, aspaldian irakurri izan dudan bukaerarik lortuena.

Azken kritikak

Film zaharren kluba
Alberto Ladron Arana

Aiora Sampedro

Errepidean
Jack Kerouac

Joannes Jauregi

Neguko argiak
Irati Elorrieta

Ibon Egaña

Ez erran deus
Jon Arretxe

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Aritz Gorrotxategi

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Peru Iparragirre

Kartzelako gutunak Sophie Liebknechti
Rosa Luxemburg

Amaia Alvarez Uria

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Itxaro Borda

Ia hemen
Juanjo Olasagarre

Alex Uriarte Atxikallende

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Estibalitz Ezkerra

Inor ez delako profeta bere mendean
Asier Amezaga

Javier Rojo

Neguko argiak
Irati Elorrieta

Iratxe Retolaza

Ekaitza urrun
Joanes Urkixo

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Yannis Ritsos

Aiora Sampedro

Artxiboa

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Hedabideak