kritiken hemeroteka

7.546 kritika

Azken kritikak

« | »

Eremu karroinduak / Luis Berrizbeitia / Elkar, 1992

Kultismoaren bidea Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1993-01-09

Liburu honetan biltzen dira Luis Berrizbeitiaren azken urteotako poemak. Ez dute ardatz bakarra; gai ugarien inguruan mogitzen dira. Interesgarria deritzot idazleak berak hitzaurrean esaten duenari: “Ondoan irakurriko dituzunei buruz esan dezakedan gauza bakarra da ahalaz sinpleak eta zuzenak egitera entseatu naizela”. Poesiari buruzko kezkak nabarmenak dira zenbait poematan. Kexu agertzen zaigu poesiaren erresuman etsaiak sartu direlako, eraiki dutelako kanpamendua “izenlagun handiosez, figura bihurri eta hutsalkeriez”. Badago gaur egungo poesiaren kritika. Apaltasuna eta xalotasuna aldarrikatzen du, baina kontraesan baten aurrean gaude. Xalotasuna nola adierazi hizkuntza mugatu gabe, hizkuntza ahalik eta xinpleena ez ezik, ahalik eta zabalduena erabiltzeke? Berrizbeitiak darabilen hizkuntza ez baita arrunta, oso aukeratua baizik, kultoa gehienetan, euskaldunon kodigoetarako, noski. Poesia, azken finean, hizkuntza da, eta hitzak definitzen eta zehazten du poema.

Horretan baditu antzindariak: Joseba Sarrionandia eta Jon Mirande, batzuk aipatzekotan. Baina uste dut badela zerbait gehiago Berrizbeitia eta poeta haien artean, badirela halako miresmen eta lilura, poesia egiteko modu eta poesiari berari buruzko teoria antzekoak. Kultismoa aipatuko nuke. Esan nahi dut Luis Berrizbeitia irakurle porrokatua dela, eta poesiarako gaiak liburuetatik ateratzen dituela. Liburuetako pertsonaiak eta berak estimatzen dituen poeta zaharrak dira lerroetan dabiltzanak handik hona. Ikusten da poeta batzuekiko atxekimendu berezia, hala Francois Villonekikoa, zeinari bi pema eskaintzen baitizkiot haren maneratan idatziak. Besteen ahotsa da lerroetan agertzen zaiguna, besteen sentipena da gehienbat irakurtzen duguna, ez bada “Ustez” edo “Ezezkorraren kredoa” izenekoetan. Hor poetaren beraren doinua entzuten dugu, eta horiexek dira nire irudiko poemarik sendoen eta sakonenak, filosofia txiki baten isla. Ez dut uste poesiak egiarekin edo gezurrarekin zerikusirik beharko lukeenik, baina arrotz egiten dira liburu honetako poema asko, ez da hemengoa haien edertasuna.

Egiturari dagokionez, batzuk bertso moduan idatzirik daude, eta beste batzuek, ordea, gehiago dirudite prosazko lan. Ipuin laburren antzekoak baitira, beltzak, herioaren itzala daramatenak soinean. Eta berriro topo egiten dugu antzindariekin; Kafka, Borges, Sarrionandia, Mirande…

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Javier Rojo

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Ibai Atutxa Ordeñana

Poesia kaiera
June Jordan

Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Igor Estankona

Poesia kaiera
June Jordan

Javier Rojo

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Artxiboa

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Hedabideak