kritiken hemeroteka

7.850 kritika

Azken kritikak

« | »

Gabonak Gubbio-n / Juan Garzia Garmendia / Gipuzkoa-Donostia Kutxa, 1991

Elurrak estali zuena Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1992-11-14

Juan Garzia Garmendiaren ipuin luzeska hau irabazle fortunatu zen iazko Irun Hiria Literatur Sarian eta aurtengoaren epaia ezagutu ahala eman dute argitara, urtetik urtera errepikatzen ez direnean areagotzen diren ezaugarriekin: kontaezinak dira erratak, irakurtzen ez dakienak ere ulertzeko moduan letrak, eta paperaren zuritasun itsugarria. Elurra bailitzan.

Elurra da ipuin honetako protagonistetariko bat. Estaltzen baititu Bettina ahizpak lur soilean idatzi dituen hitzak, inspirazio une zoragarri eta jainkozko batez burututakoak ahaztura latzak bere eremu siniestroan gorde ez ditzan. Baina elurrarena da eskurik latzena, han hemenka barreiatzen ditu bere malutak, baina ekintza horren bidez ezkutatzen da iraun nahi lukeen poematxoa. Bettinak bilatuko ditu hitz horiek, alferrik arakatuko ditu bazter guztiak, etsipenez beteko zaio arima aurkitzen ez dituelako eta ondorioz gaisotuko da gorputzez. Komentuko beste ahizpek bidaliko dute San Frantzizkorengana, animaliekin ere hitzegiten dakien santuarengana, baina Bettinari ez zaio han ere iritsiko espero duen kontsolamendurik. Santuak ez baitu ulertzen, eta iluntzen zaio gogoa monjatxoari, herexiaren zantzuak somatu arteraino.

Horixe da laburbilduz ipuin honen mamia. Juan Garziak anekdota bat hartzen du abiapuntutzat eta hortik ipuin fantastiko bat garatzen du, haur aurpegia duen otso eta guzti, Assisko Frantzisko bizi izan zen garaietan kokatuz narrazio-denbora, eta espazioari dagokionez Gubbio aukeratuz leku gisa.

Kuriosoa da baieztatzea Gubbio hitzarekin hasten dela ipuina eta hiri horren deskripzio zehatza datorkigula segidan. Ondoren eskuizkribu bat agertzen zaigu, Bettinari gertatutakoaren berri ematen dituzten orriak hain zuzen. Kontalariak horko haria hartu eta Bettina monja poesia zaleari gertatutakoa ekarriko digu adimenera, sarrerakoa bezain hizkuntza zehatzez.

Fabula bat da azken finean Juan Garziak idatzi diguna. Munduko banitate guztien artean badela bat leundu ezin dena, hitz idatziarena. Eta badela gizonik santuenak direnengan ere beste banitate klase bat, monjarik umilenaren kezkak ikusterazten ez dituena, begiak emanegi baitaude Jainkoaren bideari imitatzeko ekintzetan, eta ez gizon-emakume arrunten xedei erreparatzeko.

Azken kritikak

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Asier Urkiza

Dama
Jon Gerediaga

Nagore Fernandez

Bihotz-begietan
Xabier Lizardi

Igor Estankona

Argiantza
Pello Lizarralde

Jon Martin-Etxebeste

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

112 poema biziari hegalak jartzeko
Begoña Abad de la Parte

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak