kritiken hemeroteka

7.413 kritika

Azken kritikak

« | »

Gabonak Gubbio-n / Juan Garzia Garmendia / Gipuzkoa-Donostia Kutxa, 1991

Elurrak estali zuena Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1992-11-14

Juan Garzia Garmendiaren ipuin luzeska hau irabazle fortunatu zen iazko Irun Hiria Literatur Sarian eta aurtengoaren epaia ezagutu ahala eman dute argitara, urtetik urtera errepikatzen ez direnean areagotzen diren ezaugarriekin: kontaezinak dira erratak, irakurtzen ez dakienak ere ulertzeko moduan letrak, eta paperaren zuritasun itsugarria. Elurra bailitzan.

Elurra da ipuin honetako protagonistetariko bat. Estaltzen baititu Bettina ahizpak lur soilean idatzi dituen hitzak, inspirazio une zoragarri eta jainkozko batez burututakoak ahaztura latzak bere eremu siniestroan gorde ez ditzan. Baina elurrarena da eskurik latzena, han hemenka barreiatzen ditu bere malutak, baina ekintza horren bidez ezkutatzen da iraun nahi lukeen poematxoa. Bettinak bilatuko ditu hitz horiek, alferrik arakatuko ditu bazter guztiak, etsipenez beteko zaio arima aurkitzen ez dituelako eta ondorioz gaisotuko da gorputzez. Komentuko beste ahizpek bidaliko dute San Frantzizkorengana, animaliekin ere hitzegiten dakien santuarengana, baina Bettinari ez zaio han ere iritsiko espero duen kontsolamendurik. Santuak ez baitu ulertzen, eta iluntzen zaio gogoa monjatxoari, herexiaren zantzuak somatu arteraino.

Horixe da laburbilduz ipuin honen mamia. Juan Garziak anekdota bat hartzen du abiapuntutzat eta hortik ipuin fantastiko bat garatzen du, haur aurpegia duen otso eta guzti, Assisko Frantzisko bizi izan zen garaietan kokatuz narrazio-denbora, eta espazioari dagokionez Gubbio aukeratuz leku gisa.

Kuriosoa da baieztatzea Gubbio hitzarekin hasten dela ipuina eta hiri horren deskripzio zehatza datorkigula segidan. Ondoren eskuizkribu bat agertzen zaigu, Bettinari gertatutakoaren berri ematen dituzten orriak hain zuzen. Kontalariak horko haria hartu eta Bettina monja poesia zaleari gertatutakoa ekarriko digu adimenera, sarrerakoa bezain hizkuntza zehatzez.

Fabula bat da azken finean Juan Garziak idatzi diguna. Munduko banitate guztien artean badela bat leundu ezin dena, hitz idatziarena. Eta badela gizonik santuenak direnengan ere beste banitate klase bat, monjarik umilenaren kezkak ikusterazten ez dituena, begiak emanegi baitaude Jainkoaren bideari imitatzeko ekintzetan, eta ez gizon-emakume arrunten xedei erreparatzeko.

Azken kritikak

Naufragoen altzoa
Gorka Setien

Igor Estankona

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Ibon Egaña

Amua
Aritz Gorrotxategi

Javier Rojo

Soinujolearen semea
Bernardo Atxaga

Txema Arinas

Afrikanerrak
Eneko Barberena

Joannes Jauregi

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Aiora Sampedro

Urre urdinaren lurrina
Jurgi Kintana

Aritz Galarraga

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Usoa Alberdi Fernández

Zeldak
Elena Olave

Alex Uriarte

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Iratxe Esparza

Iturria
Unai Elorriaga

Javier Rojo

Sorginak, emaginak eta erizainak / Emakumezko sendalarien historia bat
Barbara Ehrenreich / Deirdre English

Irati Majuelo

Ene herri txikia
Gaël Faye

Hasier Rekondo

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Javier Rojo

Artxiboa

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Hedabideak