kritiken hemeroteka

7.355 kritika

Azken kritikak

« | »

Sudurra / Nikolai Gogol (Xabier Mendigurenen) / Elkar, 1992

Petersburgoko sudurra Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1992-10-10

Askotan hitzegin didate Neva ibai ondoko Etorbideaz eta jakin dut azkenean zergatik deitzen dioten bertakoek Perspektiwa Nevski. Ikatzuntzietako marinel saiatuek, Baltikoko uretan sarritan ibili direnek aitortu didate munduan ez dagoela leku hoberik paseatzeko. Urtean bi edo hiru aldiz, gehienez, eta mendebaleko haize garbiak jotzen duenean ez besterik, ikus omen daiteke etorbidea bukatzen den lekutik, ibaia eta itsasoa besarkada zabal batez batzen diren puntutik, urrutian baina garden Helsinki, lanbro ipartarren artetik sortzen, agerpen majikoa balitz bezala. Ondorio gisa atera dut San Petersburgok, derrigorrez, hiri polita izan behar duela, eta inoiz bisitatuko ez ditudan baina bisitatzeak atsegin-zirrara eragingo lidaketen hirien zerrendan utzi dut idatzirik haren izena.

Hiri mitiko guztiekin gertatzen den bezala, asko idatzi izan da San Petersburgori buruz, baina inork ez Nikolai V. Gogolen pasioaz. Hiria benetako organismo bizia zen harentzat, emakume baten antzekoa, batzutan egun txarrak eta bestetan hobexeak izan arren norberak eskainitako maitasuna bikoizturik bihurtzen zuena. Hiriaren eta Gogolen arteko harreman sentimental horretatik sortu ziren Petersburgo Nobelak, maitale eskerronekoaren fruitu, eta ondorengo errusiar literatura errealistaren iturburu. Dostoievskik berak aitortuko zuen piska bat geroago: “Gogoli zor zaio gu guztiok idatzi duguna”.

Sudurra, nolabait, Kafkaren Itxuraldaketaren anaia zaharra.dugu: Bizargin batek sudur bat aurkitzen du ogi berriaren barruan, Kovaliov maioarrarena… Denbora ez da debalde igarotzen, eta Gogolen baitan esnatzen hasia diren irribarrea eta umorea Kafkarenean bihurtuko da ironia. Alderdi formalari begi ematen badiogu berehala konturatuko gara Gogolen maisutzaz. Istorio periferiko batekin hasten da ipuina. Ez da kontatzen sudurra galdu duenaren tragedia, aurkitu duenarena baizik. Idazlearen eta irakurle-logikaren arteko lehiaren aurrean gaude. Gogolek barre egiten du, barre ozen eta sanoa, irakurlearen kontura. Noraezean, sor eta lor, galduta uzten du berak nahi duenean. Errealismoaren kontura ere botako ditu algara galantak; teknika errealista baitarabil fantasiarik handienaren mesedetan.

“Sinestekoa ez da Errusia bezalako herrialde atzeratu, analfabeto eta misteriotsutik Gogol bezalako idazle bat ateratzea XIX mendean”. Joseph Brodski poetaren esaldi honek ederki asko adierazten du Nikolai V. Gogolen pisua errusiar literaturaren esparruan.

Azken kritikak

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Alex Uriarte

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Estibalitz Ezkerra

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Igor Estankona

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak