susa | literatur emailuak | literaturaren zubitegia | euskarari ekarriak | armiarma | klasikoak | aldizkarien gordailua | basquepoetry | ipuina.eus | ganbila.eus

« Amodioa edo | Oroimena, asmamena »

Lur bat haratago / Joan Mari Irigoien / Elkarlanean, 2000

Testuaz haratago Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2001-04-13

Paradoxak. Euskaraz sekula idatzi den nobelarik mardulena, batetik. Irakurleen artean ditudan lagunek —izan ere lagun guztiak ez ditut oraindik irakurzaletu, mea culpa-, kostata irakurri dutela aitortu didate, baina ez dakit zer den liburu bat kostata irakurtzea. Ohitura falta. Ez gaude ohituta euskaraz orrialde askotxoko testuak irakurtzera. Badirudi, senaz edo —antropologoei galdetu behar— muga nonbait jarria dugula euskaldun irakurle sufrituok, baina ez dakit non den muga hori. Hala ere badira ehun orrialdetik gorako liburuek izutzen dituztenak. Haientzat kalte!

Niretzat liburua irakurtzen eman dudan denbora plazerezko une bakanetan sartu beharrekoa iruditu zait, prosagatik soilik. Kuriosoa da nola euskaraz prosarik jasoenetakoa duten bi liburuk —Axularrenaz eta beste batzuenez gainera—, Anjel Lertxundiren Otto Pette eta Joan Mariren hau, Lur bat haratago, zirrara berdintsua egin didaten barnean.

Batean zein bestean, bata ala bestea irakurri, historia iruditu zait gutxienekoa, eta textuari lotu natzaio orroldioa pagoari bezala. Ez dut esango bi liburuetako estiloa antzekoa denik; ezta gutxiago ere, baina badago batean zein bestean hitzaz haratago joateko asmo eta borondatea; esaldiaz haratago iristeko helburua. Azkenik, ordea, irudimenean geratzen dena hitza da, esaldia alegia: testua.

Izan ere testuaz haratago beste testu bat dago, bestela interpreta eta irakur daitekeena, historiaren itzal-argietara beste itxura hartzen duena, bestelako profilez jantzen dena.

Testua da historiaren sostengu, eta seguruaski historiak berak beste era bateko testuan mozorroturik porrot egingo zukeen, eroriko zatekeen dorre zuta batzueten erortzen den bezala, zarata handiz. Inork espero ez duenean.