kritiken hemeroteka

7.629 kritika

Azken kritikak

« | »

Hitza azti / Iñaki Arranz / Alberdania, 2006

Ludohizkuntza eta beste piztia batzuk Josu Lartategi / Deia, 2006-10-20

Hatxea ahoskatzen ez dugunontzat palindromo bat da liburu honen izenburua, alegia, aurpegi biko berba, ezkerretik eskuinera zein eskuinetik ezkerrera berdin irakur dezakeguna. Gainera, ispilu efektu bitxi eta iradokiorra sortzen du. Saiakera honen helburua zein egilearen posizionamendua argi uzten du izenburuak, beraz: hitzen aztikeriak zientifikoki sailkatzea eta aztertzea du saiakerak helburu; hizkuntzaren ludikotasuna interesgarria dela du egileak posizionamendu.

Iñaki Arranz gasteiztarraren “Hitza azti” honek berben errebueltez dihardu, hizkuntzaren bitxikeriez, baina baita ohikotasunaren azpian gorderik diren bitxiez ere; alegia, direnak azaltzen dituela, batetik, baina ohikoak izan arren ikusten ez ditugunak ere argitzen dizkigula, bestetik.

Egileak asmo sailkatzailea du; sailkatzearen beharraz ohartu eta ardura horretatik saiakera sortu dela iruditzen zait. Baina hizkuntzaren ludikotasuna ere du aldarri, hots, igartzen zaio alde ludikoaren aldekoa dela, gustukoa duela, askok jolas burgestzat eta ezdeustzat joko dutela dakien arren. Alderdi sailkatzaile hori azpimarratzekoa eta eskertzekoa da, euskararen gainean dugun ikuspegia aberastera datorrelako. Alderdi ludikoari buruz, berriz, nik neuk ere ez dut erabat garbi kontua. Literatur ikuspegi batetik zilegi ikusten dut baldin eta funtzio jakin baten pean badago. Bestela, jolas inutila izango da; bitxia agian, deigarria ere bai, baina inutila eta sakontasunik gabea, sorkuntza merkea, arte merkea (eta ez naiz arbolaz ari).

Arreta hartuko dio bati baino gehiagori hainbat berba bitxi ikusteak: antonoklasia, ludoakronimia, sentonak, pangramak, anfibologia, akrostikoa… Bitxiena zera izango da, denok dakigula zer diren, nahiz eta izena ezagutu ez. Bigarren mailako hausnarketa asko ere bidera ditzake liburuak. Adibidez: zergatik da euskara horren hizkuntza errepikatzailea? Haren izate edo oinarri primitiboagatik, akaso? Eta zergatik da inguruko hizkuntzak baino hagitzez onomatopeikoagoa? Hortik joz, nora hel gintezke?

Ludohizkuntzan barrena eginiko bidaia eder eta bitxia da Iñaki Arranzek eskaintzen diguna, ahozko zein idatzizko literaturatik edanez, batetik, eta euskararen egunerokotasun ustez normaletik aho beteka janez, bestetik. Oparoa eta interesgarria. Hizkuntzaren zirrikituak ezagutu nahi dituenarentzat, behintzat.

Azken kritikak

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Arantxa Iturbe

Haize-lekuak
Amaia Telleria

Nagore Fernandez

Sano erradikal
Isabel Diaz

Aiora Sampedro

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Larrutik ordaindua
Joseba Lozano

Mikel Asurmendi

Moskito
Igor Estankona

Mikel Urkixo Aierdi

Ene baitan bizi da
Maddi Ane Txoperena

Amaia Alvarez Uria

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Aro beilegia
Lizar Begoña

Hasier Rekondo

Etxeko urak
Leire Bilbao

Javier Rojo

Funanbulistaren beldurra
Karlos Gorrindo

Mikel Asurmendi

Iturria
Unai Elorriaga

Eneko Barberena

VHS
Oier Guillan

Aiora Sampedro

Hiru geltoki lurrun
Galder Perez

Nagore Fernandez

Artxiboa

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Hedabideak