kritiken hemeroteka

7.355 kritika

Azken kritikak

« | »

Hitza azti / Iñaki Arranz / Alberdania, 2006

Ludohizkuntza eta beste piztia batzuk Josu Lartategi / Deia, 2006-10-20

Hatxea ahoskatzen ez dugunontzat palindromo bat da liburu honen izenburua, alegia, aurpegi biko berba, ezkerretik eskuinera zein eskuinetik ezkerrera berdin irakur dezakeguna. Gainera, ispilu efektu bitxi eta iradokiorra sortzen du. Saiakera honen helburua zein egilearen posizionamendua argi uzten du izenburuak, beraz: hitzen aztikeriak zientifikoki sailkatzea eta aztertzea du saiakerak helburu; hizkuntzaren ludikotasuna interesgarria dela du egileak posizionamendu.

Iñaki Arranz gasteiztarraren “Hitza azti” honek berben errebueltez dihardu, hizkuntzaren bitxikeriez, baina baita ohikotasunaren azpian gorderik diren bitxiez ere; alegia, direnak azaltzen dituela, batetik, baina ohikoak izan arren ikusten ez ditugunak ere argitzen dizkigula, bestetik.

Egileak asmo sailkatzailea du; sailkatzearen beharraz ohartu eta ardura horretatik saiakera sortu dela iruditzen zait. Baina hizkuntzaren ludikotasuna ere du aldarri, hots, igartzen zaio alde ludikoaren aldekoa dela, gustukoa duela, askok jolas burgestzat eta ezdeustzat joko dutela dakien arren. Alderdi sailkatzaile hori azpimarratzekoa eta eskertzekoa da, euskararen gainean dugun ikuspegia aberastera datorrelako. Alderdi ludikoari buruz, berriz, nik neuk ere ez dut erabat garbi kontua. Literatur ikuspegi batetik zilegi ikusten dut baldin eta funtzio jakin baten pean badago. Bestela, jolas inutila izango da; bitxia agian, deigarria ere bai, baina inutila eta sakontasunik gabea, sorkuntza merkea, arte merkea (eta ez naiz arbolaz ari).

Arreta hartuko dio bati baino gehiagori hainbat berba bitxi ikusteak: antonoklasia, ludoakronimia, sentonak, pangramak, anfibologia, akrostikoa… Bitxiena zera izango da, denok dakigula zer diren, nahiz eta izena ezagutu ez. Bigarren mailako hausnarketa asko ere bidera ditzake liburuak. Adibidez: zergatik da euskara horren hizkuntza errepikatzailea? Haren izate edo oinarri primitiboagatik, akaso? Eta zergatik da inguruko hizkuntzak baino hagitzez onomatopeikoagoa? Hortik joz, nora hel gintezke?

Ludohizkuntzan barrena eginiko bidaia eder eta bitxia da Iñaki Arranzek eskaintzen diguna, ahozko zein idatzizko literaturatik edanez, batetik, eta euskararen egunerokotasun ustez normaletik aho beteka janez, bestetik. Oparoa eta interesgarria. Hizkuntzaren zirrikituak ezagutu nahi dituenarentzat, behintzat.

Azken kritikak

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Alex Uriarte

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Estibalitz Ezkerra

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Igor Estankona

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak