kritiken hemeroteka

7.850 kritika

Azken kritikak

« | »

Lur bat haratago / Joan Mari Irigoien / Elkarlanean, 2000

Lur bat haratago José Luis Padrón / Zabalik, 2000-12-16

Juan Mari Irigoieren nobela ugarien artean, esaterako Poliedroaren hostoak (1983) edota Babilonia (1989) -nire gogokoenak- irakurri, eta egunotan, azken horren Euskadi Irratirako Harkaitz Canoren moldaketa bikaina jarraitzeko parada dutenentzat, literatur aurkikuntza eta sendotasuna izarretan ordainduko balituzkete, abuztu gau zeru atertua lirateke Altzako idazlearen nobela eskuetan.

Mami handiko liburuak aurkeztu dira aurtengo Durangoko Azokan, aipatu Saizarbitoriarena esate baterako, eta, ondorioz, Lur bat haratago ere. Hainbat hitz neurtuetan, mugatuetan, haien berri adierazi beharra abiapuntutzat harturik, egigun kontu ez dela inoren mesederako izaten. Nire ustean oso kontuan hartzekoak diren liburu ugari, aurkezpen nahaste-borraste horretan barna, ez du nik sentitu behar bezalako trataera hartzen. Kontxo, ezin direla ez bide berdinean, bai urguilu berberaz, ezta pareko aterabidean ere abiatu Amunarrizen txisteak eta Juan Mari Irigoieren nobela. Durangoko azokak emaitza onak baditu, baina ondorio maltzurrenetariko bat hori bera dela uste dut: Beltz guztiak ez dira ikatzak. Guztiontzat ere kalte.

Eta, horrela, kontuan izanik batetik bi sagu miope baino ez garela nobela hauek irakurtzen ditugunak, eta bestetik euskal kulturak bereak egiten dituela muga horiek, haien konponbiderako proposatu beharko dira zubi asmo berriak. Juan Mari Irigoieren Lur bat haratago nobela modukoak, komunikabideek, figurazio hutsa baino, hura euskal nobelarik luzeena dela nabarmentzea baino, zilegitasunez zabal ditzaten.

Ederki ohartuko zineten bezala, Juan Mari Irigoieren nobela honetako prosaren ederrak, dotoreziak, maisu joskerak eta eleberri historiko formulapean (XVII. mendean) aurkeztu gertakarien indarrak, enigmak, solas luzeak, ikasgaiak, irudimenak, irakur erreztasunak… goren-gonereko literatur oihartzun bihurtzen dutela erran nahi dudala. Azal azaletik aztertuz Axularren omenaldi modukoa dela behin eta berriz segi eta segi azpimarratzea, egindako lana gutxiestea dela deritzot. Irigoierengan ahots berri baten antza du gehiago, modernitatearen liluran ongi zaindutako tradiziozko estiloa, zalantzarik behar ez duena.

Azken kritikak

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Asier Urkiza

Dama
Jon Gerediaga

Nagore Fernandez

Bihotz-begietan
Xabier Lizardi

Igor Estankona

Argiantza
Pello Lizarralde

Jon Martin-Etxebeste

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

112 poema biziari hegalak jartzeko
Begoña Abad de la Parte

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak