kritiken hemeroteka

7.044 kritika

Azken kritikak

« | »

Belarraren ahoa / Harkaitz Cano / Alberdania, 2005

Delizia bat Karmele Jaio / Beterriko Liburua, 2005-03

Itsaso zabala. Bi hitz hauekin eman dio hasiera Harkaitz Canok “Belarraren ahoa” narrazioari. Eta irakurtzen hastearekin batera sentitu dut liburuaren portadak duen urdin koloreko itsaso zabal bat ireki zaidala begien aurrean eta dzanga egin dut uretan, neuk ere narrazioko pertsonaiek bilatzen duten askatasuna kresaletan aurkitu ahal izango banu bezala.

Delizia bat da Canoren lana irakurtzea. Hasi eta amaitzekoa da eta bukaerara heltzean hasperena egitera behartzen zaitu. Hasperen bakar batean lerro artean eskaini zaizkizun guztiak irentsi nahian bezala. Baina hasperen bakarra ez da nahikoa obra labur baina mamitsu honek eskaintzen duen guztia irentsi ahal izateko. Edo agian bai. Hasperen bakar batek hamaika hasperenen kapazitatea izan dezakeelako.

Gizakien askatasunaz hitz egiten digu idazleak eta horretarako bere irudipenak agintzen duen bezala erabiltzen ditu Hitler eta Charles Chaplin bezalako pertsonaia ezagunak. Inolako bertigorik gabe, lekuz kanpo jartzen ditu eta gauza bitxia lortzen du, irakurleari ez zaiolako zorakeria iruditzen. Behin idazlearen prosa poetikoan jausiz gero, ez dagoelako handik irteterik, amaraunean jaustea bezala delako.

Lehenengo orritik azkenekora arte irakurleak Canoren metronomoaren erritmoa jarraitzen du, esaldiz esaldi, paragrafoz paragrafo. Irratiko kanta isilean abesten den bezala irakurtzen dira haren hitzak. Hitlerrek Wagnerren musika Manhattanen zabaldu zuen moduan, horrela zabaltzen baita Canoren idazkera musikala irakurlearen buruan, beere tempo, bere isiluneekin.

Idazleak testua hustu egin duela ematen du, funtzio bat betetzen duten hitzak bakarrik mantendu dituela. Beste guztiak kanpoan geratu dira, lerro arteko hutsuneetan, izebergaren beheko aldean. Arintasun eta azkartasun sentsazioa ematen dio honek narrazioari.

Aukeratu ez dugun mundu batera jaurtiak gara eta mundu horretako legeetara egokitu behar dugu. Hori ulertu diot idazleari lerro artean. Derrigorrez egokitu behar dugula tokatu zaigun garaira, testuingurua. Horra hor banakako askatasuna lortzeko lehen oztopoa. Canok dioenez, “ez baitu oheak gure gorputzaren itxura hartzen, guk geure ohearena baizik”. Ez baitu munduak gure itxura hartzen, guk bizi garen munduaren itxura baizik.

Irudi indartsuak erakusten dizkigu. Hain dira indartsuak eta garbiak pantaila baten aurrean gaudela ematen du. Zuri-beltzeko film bat. Charles Chaplinen garaiko bat. Eta kapitulu bakoitzaren bukaeran pantaila ilundu egiten da erdi-erdian dagoen elementu baten inguruan. “Idazmakinak hantxe jarraitzen du. Baina ez du ezer esaten. Eta hitz guztiak daude here baitan”. Eta idazmakinaren inguruan iluntzen da pantaila.

Itsaso zabalaren zeruertzera begira utzi nau “Belarraren ahoa” honek. Eta ezin ditut begiak handik altxatu.

Azken kritikak

Erreka haizea
Sonia González

Aiora Sampedro

Bakartasunaz bi hitz
Filipe Bidart

Aritz Galarraga

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Hasier Rekondo

Errukiaren saria
Iñaki Irazu

Alex Uriarte Atxikallende

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Estibalitz Ezkerra

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Mikel Asurmendi

Zuloa
Xabier Gantzarain

Peru Iparragirre

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Ibon Egaña

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Javier Rojo

Gerra txikia
Lander Garro

Roberto Moso

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Amaia Alvarez Uria

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Joannes Jauregi

Epailea eta haren borreroa
Friedrich Dürrenmatt

Aiora Sampedro

Bioklik
Asel Luzarraga

Iratxe Esparza

Artxiboa

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Hedabideak