kritiken hemeroteka

7.271 kritika

Azken kritikak

« | »

Belarraren ahoa / Harkaitz Cano / Alberdania, 2005

Delizia bat Karmele Jaio / Beterriko Liburua, 2005-03

Itsaso zabala. Bi hitz hauekin eman dio hasiera Harkaitz Canok “Belarraren ahoa” narrazioari. Eta irakurtzen hastearekin batera sentitu dut liburuaren portadak duen urdin koloreko itsaso zabal bat ireki zaidala begien aurrean eta dzanga egin dut uretan, neuk ere narrazioko pertsonaiek bilatzen duten askatasuna kresaletan aurkitu ahal izango banu bezala.

Delizia bat da Canoren lana irakurtzea. Hasi eta amaitzekoa da eta bukaerara heltzean hasperena egitera behartzen zaitu. Hasperen bakar batean lerro artean eskaini zaizkizun guztiak irentsi nahian bezala. Baina hasperen bakarra ez da nahikoa obra labur baina mamitsu honek eskaintzen duen guztia irentsi ahal izateko. Edo agian bai. Hasperen bakar batek hamaika hasperenen kapazitatea izan dezakeelako.

Gizakien askatasunaz hitz egiten digu idazleak eta horretarako bere irudipenak agintzen duen bezala erabiltzen ditu Hitler eta Charles Chaplin bezalako pertsonaia ezagunak. Inolako bertigorik gabe, lekuz kanpo jartzen ditu eta gauza bitxia lortzen du, irakurleari ez zaiolako zorakeria iruditzen. Behin idazlearen prosa poetikoan jausiz gero, ez dagoelako handik irteterik, amaraunean jaustea bezala delako.

Lehenengo orritik azkenekora arte irakurleak Canoren metronomoaren erritmoa jarraitzen du, esaldiz esaldi, paragrafoz paragrafo. Irratiko kanta isilean abesten den bezala irakurtzen dira haren hitzak. Hitlerrek Wagnerren musika Manhattanen zabaldu zuen moduan, horrela zabaltzen baita Canoren idazkera musikala irakurlearen buruan, beere tempo, bere isiluneekin.

Idazleak testua hustu egin duela ematen du, funtzio bat betetzen duten hitzak bakarrik mantendu dituela. Beste guztiak kanpoan geratu dira, lerro arteko hutsuneetan, izebergaren beheko aldean. Arintasun eta azkartasun sentsazioa ematen dio honek narrazioari.

Aukeratu ez dugun mundu batera jaurtiak gara eta mundu horretako legeetara egokitu behar dugu. Hori ulertu diot idazleari lerro artean. Derrigorrez egokitu behar dugula tokatu zaigun garaira, testuingurua. Horra hor banakako askatasuna lortzeko lehen oztopoa. Canok dioenez, “ez baitu oheak gure gorputzaren itxura hartzen, guk geure ohearena baizik”. Ez baitu munduak gure itxura hartzen, guk bizi garen munduaren itxura baizik.

Irudi indartsuak erakusten dizkigu. Hain dira indartsuak eta garbiak pantaila baten aurrean gaudela ematen du. Zuri-beltzeko film bat. Charles Chaplinen garaiko bat. Eta kapitulu bakoitzaren bukaeran pantaila ilundu egiten da erdi-erdian dagoen elementu baten inguruan. “Idazmakinak hantxe jarraitzen du. Baina ez du ezer esaten. Eta hitz guztiak daude here baitan”. Eta idazmakinaren inguruan iluntzen da pantaila.

Itsaso zabalaren zeruertzera begira utzi nau “Belarraren ahoa” honek. Eta ezin ditut begiak handik altxatu.

Azken kritikak

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Igor Estankona

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Peru Iparragirre

Irautera
Castillo Suarez

Javier Rojo

Ia hemen
Juanjo Olasagarre

Mikel Asurmendi

Julien Vinsonen hegaldia
Patxi Zubizarreta

Aiora Sampedro

Kamisoi zuri zetazkoa
Alaine Agirre

Joannes Jauregi

Gauaz parke batean
Jon Mirande

Aritz Galarraga

Ur biren artean
Patxi Iturregi

Estibalitz Ezkerra

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Alex Uriarte

Han ez banengo bezala
Slavenka Drakulic

Ibon Egaña

Ez da erditzea
Ione Gorostarzu

Javier Rojo

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Peru Iparragirre

Denok gara Google
Xabier Etxaniz Rojo

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Raf Atxuri

Artxiboa

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Hedabideak