kritiken hemeroteka

7.474 kritika

Azken kritikak

« | »

SPrako tranbia / Unai Elorriaga / Elkar, 2001

SPrako tranbia Maribel Aierza / L luma berrien eleak, 2004-06

Ez duzula oraindik “SPrako tranbia” hartu? Ezin dut sinetsi. Zu izatera, ez nuke egun bat gehiago pasatzen utziko bidaia hori egin gabe. Behin probatuta errepikatzeko gogoa izango duzu, ziur nago. Ezohikoa eta liluragarria iruditu zait niri. Bidaia bera aldioro ezberdina eta kilikagarria. Ez dago bideko gorabehera eta bihurguneei aurrez antzematerik, eta horrek zirrara berezia eransten dio egoerari. Makinistak, oso gaztea den arren, ondo daki nora eraman nahi gaituen. Jostari eramaten gaitu bizitzako zirrikitu serioetatik, berez, edo ohiko bidetik behinik-behin, jolastekoak ez diruditen pasabideetatik. Horrek egiten du, hain zuzen, horren erakargarria “SPrako tranbia”ren bidaia. Ezagunak iruditu daitezkeen paisaiak, berez errealak direnak, beste kolore eta doinu batzuez jantzita aurkitzen dituzu, eta lehenaldiko erakarpenaz eta miresmenaz begiratzen dituzu aldioro, errealitate gordinak kutsatutako aurreiritzi garratz-zorrotz gabe. Bihotz-begietako leihoak irekitzen zaizkizu eta paisaian barneratuko zara ia konturatu gabe bidaideen eskutik.

Izan ere, bidaideak espezial-espezialak dira, umore eta sentiberatasun aparta daukate, eta erraz bereganatzen zaituzte. Maitagarriak dira Lucas —adinean gora egin ahala senean behera doan gizaseme alarguna— eta harekin bizi den Maria arreba. Maitagarriak baita, okupa bezala sartu eta Lukasek eta Mariak etxekotzat hartzen duten Marcos mutil gaztea eta haren neskalaguna Roma. Non ikusi da horrelakorik! Eta bada bosgarren bidaide bat, Lucasi konpainia handia egiten diona eta isilean asko esaten duena: Don Rodrigo sitsa.

Espedizio bikaina antolatu du Unai Elorriagak, zein baino zein sinpatikoagoak eta autentikoagoak direlarik haren pertsonaiak. Gustua izan da haiek ezagutu eta haiekin bidaiatzea. Nik neuk izugarri ondo pasatu dut Lucas eta bere lagunekin. Hilerriko pasartea eta beste asko ez ditut berehala ahaztuko. Domu Santu egunez hilerrian, Lucas desagertu eta denok haren bila hasi eta Gandarias familiaren panteoiaren barruko marmolezko mahaian etzanda aurkitu genuenekoa, esaterako. Nork espero behar zuen Lucas, eskuak altzoan, emazte zenari: “nekatuta nago Rosa, zatoz ohera” esaten aurkitzea?

Txundigarria da SPrako tranbiak bizitzako gailurrik altuenera eramateko duen modu bitxia eta berritzailea. Eta plastikoa gaineratuko nuke, zeren hain da aberatsa eta iradokitzailea iruditan! SPrako tranbiako leihoek espero ez duzun perspektibatik erakusten dizkizute paisaiak, surrealismo eta naif artean hegan dabiltzan koadroak bailiran.

Behin izandako umea berreskuratu eta bizitzari begirada garbi eta samurrago batez begiratzeko aukera paregabea eskaintzen du “SPrako tranbia”k. Marcosek dioen bezala: “eta berdin digu ume izateak gainera: ezin bagara —esaterako— idazle edo zinema-zuzendari izan, umeak izango gara”.

Ikuskizuna/ikaskizuna ziurtatuta dauzka SPrako tranbiara igotzen denak. Bidaia on!

Azken kritikak

Errua eta maitasuna
Markos Zapiain

Aritz Galarraga

Gauez harrizko zubiaren azpian
Leo Perutz

Joannes Jauregi

Minareteak Urdaibain
Jose Mari Pastor

Aiora Sampedro

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Iratxe Esparza

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Alex Uriarte

Poesia kaiera
John Berger

Javier Rojo

Ahanzturaren bezperan
Mikel Arruabarrena Larrarte

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Xabier Etxaniz Erle

Amua
Aritz Gorrotxategi

Hasier Rekondo

Pentaedroa
Kartxi - Txema Garcia-Viana

Javier Rojo

Hondarrak
Ruben Sanchez Bakaikoa

Txema Arinas

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Amaia Alvarez Uria

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Aiora Sampedro

17 segundo
Kirmen Uribe

Joannes Jauregi

Artxiboa

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Hedabideak