kritiken hemeroteka

7.850 kritika

Azken kritikak

« | »

SPrako tranbia / Unai Elorriaga / Elkar, 2001

SPrako tranbia Maribel Aierza / L luma berrien eleak, 2004-06

Ez duzula oraindik “SPrako tranbia” hartu? Ezin dut sinetsi. Zu izatera, ez nuke egun bat gehiago pasatzen utziko bidaia hori egin gabe. Behin probatuta errepikatzeko gogoa izango duzu, ziur nago. Ezohikoa eta liluragarria iruditu zait niri. Bidaia bera aldioro ezberdina eta kilikagarria. Ez dago bideko gorabehera eta bihurguneei aurrez antzematerik, eta horrek zirrara berezia eransten dio egoerari. Makinistak, oso gaztea den arren, ondo daki nora eraman nahi gaituen. Jostari eramaten gaitu bizitzako zirrikitu serioetatik, berez, edo ohiko bidetik behinik-behin, jolastekoak ez diruditen pasabideetatik. Horrek egiten du, hain zuzen, horren erakargarria “SPrako tranbia”ren bidaia. Ezagunak iruditu daitezkeen paisaiak, berez errealak direnak, beste kolore eta doinu batzuez jantzita aurkitzen dituzu, eta lehenaldiko erakarpenaz eta miresmenaz begiratzen dituzu aldioro, errealitate gordinak kutsatutako aurreiritzi garratz-zorrotz gabe. Bihotz-begietako leihoak irekitzen zaizkizu eta paisaian barneratuko zara ia konturatu gabe bidaideen eskutik.

Izan ere, bidaideak espezial-espezialak dira, umore eta sentiberatasun aparta daukate, eta erraz bereganatzen zaituzte. Maitagarriak dira Lucas —adinean gora egin ahala senean behera doan gizaseme alarguna— eta harekin bizi den Maria arreba. Maitagarriak baita, okupa bezala sartu eta Lukasek eta Mariak etxekotzat hartzen duten Marcos mutil gaztea eta haren neskalaguna Roma. Non ikusi da horrelakorik! Eta bada bosgarren bidaide bat, Lucasi konpainia handia egiten diona eta isilean asko esaten duena: Don Rodrigo sitsa.

Espedizio bikaina antolatu du Unai Elorriagak, zein baino zein sinpatikoagoak eta autentikoagoak direlarik haren pertsonaiak. Gustua izan da haiek ezagutu eta haiekin bidaiatzea. Nik neuk izugarri ondo pasatu dut Lucas eta bere lagunekin. Hilerriko pasartea eta beste asko ez ditut berehala ahaztuko. Domu Santu egunez hilerrian, Lucas desagertu eta denok haren bila hasi eta Gandarias familiaren panteoiaren barruko marmolezko mahaian etzanda aurkitu genuenekoa, esaterako. Nork espero behar zuen Lucas, eskuak altzoan, emazte zenari: “nekatuta nago Rosa, zatoz ohera” esaten aurkitzea?

Txundigarria da SPrako tranbiak bizitzako gailurrik altuenera eramateko duen modu bitxia eta berritzailea. Eta plastikoa gaineratuko nuke, zeren hain da aberatsa eta iradokitzailea iruditan! SPrako tranbiako leihoek espero ez duzun perspektibatik erakusten dizkizute paisaiak, surrealismo eta naif artean hegan dabiltzan koadroak bailiran.

Behin izandako umea berreskuratu eta bizitzari begirada garbi eta samurrago batez begiratzeko aukera paregabea eskaintzen du “SPrako tranbia”k. Marcosek dioen bezala: “eta berdin digu ume izateak gainera: ezin bagara —esaterako— idazle edo zinema-zuzendari izan, umeak izango gara”.

Ikuskizuna/ikaskizuna ziurtatuta dauzka SPrako tranbiara igotzen denak. Bidaia on!

Azken kritikak

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Asier Urkiza

Dama
Jon Gerediaga

Nagore Fernandez

Bihotz-begietan
Xabier Lizardi

Igor Estankona

Argiantza
Pello Lizarralde

Jon Martin-Etxebeste

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

112 poema biziari hegalak jartzeko
Begoña Abad de la Parte

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak