kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Amodiozko hogei poema eta kanta bat bakar-mindua / Pablo Neruda (Jose Luis Padron) / Gara, 2004

Bertsorik alaienak gaur Mirari Garcia de Kortazar / Gara, 2004-07-03

“Irakur ditzaket bertsorik alaienak gaur”, esan beharrean gaude. “Eguzkitsu dago zerua, eta ñirñir ari dira begiak, hunkiturik”, esan dezakegu gaur.

Badakit, galdutako maitasunak barnean sartzen dituen tristura eta ezina, samina eta ozpina, hezur-muinetan txertatzen direnak, berdin sentituko direla hizkuntza gehienetan. Badakit 80 urte itxaron behar izan dugula amodiozko poema ezagunenak euskaraz sentitzeko. Baina idatz ditzaket bertsorik alaienak gaur. Jose Luis Padron idazle eta itzultzaile urretxuarrari esker, berriz ere maitemintzeko eta berriz ere hunkitzeko aukera edukiko dugulako, eta historia osoan zehar gehien irakurri eta sentitutako poema horiek jaio egingo direlako berriz ere, oraingo honetan euskaraz. Bai, ziur nago, idatz ditzaket bertsorik alaienak gaur. Maitasunak txinparta bezala behar du poesiak arnasa irakurlerik lortuko badu eta zer hobe, munduko maitasun-poema ezagunenen hatsa baino, irakurleak erakartzeko?

Idatz ditzaket bertsorik alaienak gaur. Idatz dezaket Nerudak 20 urte bakarrik behar izan zituela 20 poema bihotz-bihotzeko idazteko, irakurlea harrapatu eta liluratzeko, eta hitzaren magia eta indarra kutsarazteko. Barne-barnetik originala, sortzailea, berritzailea eta aldakorra izan zela bai hitzetan eta baita gaietan ere. Eta unibertsalki ezaguna den lan hau klasiko bihurtu den arren, berri-berria dela, oraindik, ezkutaturik duen magia kutsakor eta arriskutsua. Amodioaren bitartez sartzen baita gizakia gauzetan, unibertso eta distantzia berriak sortzeko. Zabaldu egiten baititu munduaren mugak maiteminduta dagoenak.

Samina indar sortzailea ere badelako, bertsorik tristeenekin batera, lerrorik alaienak, arinenak, hermetikoenak, gardenenak eta epikoenak aurkituko ditugu Nerudaren lan honetan. Ageri-agerian eta azal-azalean aurkituko ditugu Nerudak gure egingo dizkigun sentimenduak. Edonork ukitu ahal izango ditu, hitz eta isilune bakoitzean, norberaren izaera eta sentiberatasuna. Beti delako berri-berria bertso hauen sujeritzeko modua. Nerudak ez baitu idatzi bakarrik egiten; sujeritu egiten du beste ezeren gainetik. Zintzilikaurkituko ditugu, lerro artean, gure hunkipen poetikoa pizten duten ezaugarriak.

Idatz ditzaket bertsorik alaienak gaur. Ñirñir egingo digute begiek, hunkiturik eta liluraturik. Ia 80 urte eduki arren, biziagotu egiten baitira poemok irakurketa bakoitzean, hizkuntza berri bakoitzarekin esanahi berria aurkitzen baldin badugu. “Amodiozko hogei poema eta kanta bat bakar-mindua” aukera paregabea da mito bihurtu den poeta honen lanik esanguratsuena, ondare ere kontsidera daitekeena, hurbil-hurbiletik dastatzeko eta gozatzeko. Eta itzulpengintza sorkuntzaren beste alde bat ere badenez, trebezia eta abilezia handiz eskainiko digu idazle urretxuarrak bere ikuspegia bere lan nagusietakoa duen honetan. Maisutasunez dakar aspaldiko bertsoak sentitzeko modu berezia. Bejondeizuela! Bertsorik ederrenekin gozatu ahal izango dugu aurrerantzean, baita euskaraz gozatu ere.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak