kritiken hemeroteka

6.866 kritika

Azken kritikak

« | »

Ospa / Juan Luis Zabala / Susa, 2017

Zirrikituak Ibon Egaña / Deia, 2017-07-08

Txistu eta biok nobela argitaratu zuenetik urtebete pasa ez dela argitaratu du Juan Luis Zabalak Ospa ipuin bilduma. Autofikziora jo zuen ordukoan, egilearengandik oso hurbil zegoen narratzailearen bidez marko narratiboa eraiki eta hainbat gairen inguruko gogoetak biltzeko. Ipuin bilduma estandarragoa da lan berriena, baina ezagun da garaitsuan eta egile berak idatziak direla bi lanak, izan ere, Txistu eta biok zeharkatzen zuten kezketako batzuk berriro aurkituko ditu irakurleak ipuin hauetan.

Kulturaren munduarekin, literaturarekin zein artearekin desliluratutako kazetari bat zen Txistu eta bioken narratzaile, eta desenkantua ipuin hauen abiapuntuan badago ere, ematen du desengainu horri fikzioaren bidez erantzuteko nahiak akuilatu dituela zenbait ipuin. Bestela esanda, pertsonaiak eta istorioak sortuz nahi izan dituela plazaratu hainbat gogoeta, eta hori egiteaz batera, fikzioarekiko eta artearekiko nolabaiteko (ez erabateko) fedea berreskuratzen duela ipuinon egileak, betiere mesfidantza puntu batekin eta ironiari tartea eginda.

Margolari ohia ipuina izan daiteke horren erakusgarri argienetakoa. Jesus Mari Villar Andiano pintorea du narrazioak protagonista, zeinak 40 urtez margolaritzan jardun ostean, artearekiko fedea galdu eta bere obrak mailuka suntsitzea erabaki duen; suntsitze-ekintza horiek grabatu eta Youtube-ra igo ditu bere ilobak, eta bideoek lortu dute osabaren arte-lanek sekula lortu gabeko arrakasta.

Sandraren baratzea ipuinak ere besteren obrak suntsitzen dituen eskultorea du protagonista. Baina, esan bezala, eszeptizismo erradikaletik atera eta fikzioak zabaltzen ditu arnasbideak ipuinotan; batez ere literaturak eta arteak pertsonaien eguneroko bizitzaren zirrikituetan sartzea lortzen duten ipuinetan. Inori irakurtzen utziko ez dizkion arren nobelak idaztea ezinbesteko duen idazlearen kontakizuna edo arte-ekintza absurdoen bidez edo musika tarteko dela maitasuna nola ernatzen den kontagai duten ipuinak dira horren lekuko, arteak lortzen baitu egunerokotasun anodinoan astindutxoak eragitea. Artearen eta errealitatearen arteko mugekin jolas egiten duen narrazio-sail horretakoen artean gogoangarria iruditu zait, esaterako, Zientzia fikzioa ipuina.

Ez dira bildumako ipuin guztiak soka berekoak, ordea, gaiei dagokienez. Izenburuak iradoki bezala, egunerokotasunaren arrunkeriatik ospa egitearekin amesten duten pertsonaien inguruko narrazioak ere badira bilduman, baita fantasiarantz eta absurdorantz lerratzen direnak ere. Orobat, egituraz eta luzeraz ere ez dira molde berekoak narrazioak. Nik neuk ipuin labur batzuetan faltan hartu dut mikroipuin bati eskatzen zaion indarra eta bat-batekotasuna eta sarritan gehiago hartu diet zutabe fikzionatu baten traza, zerbaiten abiapuntu litzatekeen testuarena, ipuin borobilduarena baino.

Epel utzi naute beste hainbat ipuin luzek ere (Hiru aste Wim Wendersekin-ek, esaterako), baina esango nuke taldean, tropelean irakurrita, irabazten dutela narrazioek isolatuta batzuetan falta duten punch-a eta indarra. Atzean sumatzen den tonu eta mundu-ikuskera konpartituak ematen diola bildumari beste berniz bat, alegia.

Azken kritikak

Bidean ikasia
Arantxa Urretabizkaia

Roberto Moso

Jenisjoplin
Uxue Alberdi

Peru Iparragirre

Poz aldrebesa
Juanjo Olasagarre

Iratxe Retolaza

Pekineko kea
Beatriz Chivite Ezkieta

Hasier Rekondo

Iraganik gabe
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Bidaiak
Jon Iñaki Lasa

Igor Estankona

Poz aldrebesa
Juanjo Olasagarre

Aiora Sampedro

Bi aldiz erditu zinen nitaz, ama
Alaine Agirre

Estibalitz Ezkerra

Bidaiak
Jon Iñaki Lasa

Javier Rojo

Dramak
Abelino Barriola

Aritz Galarraga

Labur txintan
Juan Kruz Igerabide

Igor Estankona

Haizeari begira
Jon Ariza de Miguel

Javier Rojo

Gerrak ez du emakume aurpegirik
Svetlana Aleksievitx

Javier Rojo

Haizeari begira
Jon Ariza de Miguel

Peru Iparragirre

Artxiboa

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Maiatza 2017

Apirila 2017

Martxoa 2017

Otsaila 2017

Urtarrila 2017

Abendua 2016

Azaroa 2016

Hedabideak