kritiken hemeroteka

6.866 kritika

Azken kritikak

« | »

Qissat: Palestinako emakumeen ipuinak / Askoren artean (Xabier Monasterio) / Erroa, 2016

Olibondoen ipuinak Alex Gurrutxaga / Berria, 2017-04-16

Qissat; alegia, ipuinak: Palestinako emakumeek idatzitako ipuinak dira Erroa etxeak argitaratu duen Qissat osatzen dutenak. Antologiaren apailatzailea Jo Glanville da, PEN ingelesaren zuzendaria, eta itzulpena, berriz, Xabier Monasteriok egin du —Erroak argitaratutako Ali Salem Iselmu sahararraren Beduino bat Karibe aldean ere berak itzuli zuen—. Ipuin bilduma ona eta interesgarria da Qissat.

Euskal edizioak Jo Glanvillen hitzaurrea jasotzen du, eta, gainera, Ane Irazabal kazetariak egin du sarrera, labur eta zehatz, ipuinon testuinguru errealaz oinarrizko argibideak emanez. Besteak beste, nabarmentzen ditu emakume palestinarrek bizi duten okupazio bikoitza —palestinar eta emakume—, familiaren eta ohorearen presioa, iraganaren eta memoriaren presentzia —amonaren figurak gorpuztua—, ahozko tradizioaren indarra eta nortasunaren eraikuntzaren garrantzia.

Askotarikoa da bilduma, eta ezin bestela izan, hamasei egileren ipuinak daudenez gero. Oro har, errealitate soziopolitikoaren eta gizabanakoaren garapen pertsonalaren arteko harremana jartzen dute mahai gainean, bereziki emakumeei erreparatuz. Ezin ditugunez bildumaren ertz guztiak aipatu, elementu zenbait nabarmenduko ditugu.

Ipuin batzuetan lehen planoan dago palestinarren gatazka nazionala, eta gehienetan egoera horrek talka egiten du protagonisten desira eta ilusio pertsonalekin. Nuha Samararen Mahaiak Amin baino gehiago bizi izan ziren eta Donia ElAmal Ismaeelen Datilak eta kafe mikatza izan daitezke bi adibide eder bezain gordin. Bigarren horretan, semea galdu duen amaren doluaren parez pare ikusten dugu zenbaitek heriotza horri atera nahi dion etekin politikoa.

Beste ipuin batzuetan, gizarteari botatako begiratuan, emakumeak bizi duen menpeko egoera azaleratzen zaigu. Besteak beste, aipa daitezke Jean Said Makdisiren Errukia, Selma Dabbaghen Ni, urdanga hau, eta Bustanji, edota, biak bikainak, Huzama Habayeben Hari hautsia eta Samira Azzamen Bere kontakizuna.

Bildumaren beste osagai potente bat amodioa da. Askotan agertzen dira maitasun kontuak, eta gorputzak inportantzia hartzen du hainbat ipuinetan. Natalie Handalen Umm Kulthum gauerdiz ipuinak, adibidez, badu sentsualtasunik, eta Habayeben aipaturiko ipuinak, berriz, sekuentzia erotikoak tartekatzen ditu.

Luzeraz, oro har, ipuin ertainak-edo dira, baina badago motzen bat ere. Raeda Taharen Metro bakar bat azpimarratu behar da: emakumea kamioi batera igo da kontrola pasatzeko eta, behin barruan, bere artean pentsatzen du jaso dutenek ez ote daukaten atentatu suizida bat egitera doazenen itxura…

Esandakoak ez dira ipuinotan aurki daitezkeen hamaika ertz eta ñabarduren lagin txiki(egi) bat baizik. Munduari erreparatzen diogunean, gure begiratua gehiegitan geratzen da azalean eta exotikoa iruditzen zaigunean. Jakin-mina eta ezagutza izaten ditugu orduan sakonerako bidea, eta hor literaturak bere eremua dauka, bere egia: beti konplexua den errealitatearen ertzak erakusten dizkigu, pertsonen kontraesanak, izanak eta ezinak, historiaren kolpeek gizakiei egindako zauriak. Eta literatura, maila kolektiboan, gure izatearen berme ere izan daiteke. Bai, bada konstatazio bat ere, olibondo bakar batek zutik irauten duen artean behintzat…

Azken kritikak

Bidean ikasia
Arantxa Urretabizkaia

Roberto Moso

Jenisjoplin
Uxue Alberdi

Peru Iparragirre

Poz aldrebesa
Juanjo Olasagarre

Iratxe Retolaza

Pekineko kea
Beatriz Chivite Ezkieta

Hasier Rekondo

Iraganik gabe
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Bidaiak
Jon Iñaki Lasa

Igor Estankona

Poz aldrebesa
Juanjo Olasagarre

Aiora Sampedro

Bi aldiz erditu zinen nitaz, ama
Alaine Agirre

Estibalitz Ezkerra

Bidaiak
Jon Iñaki Lasa

Javier Rojo

Dramak
Abelino Barriola

Aritz Galarraga

Labur txintan
Juan Kruz Igerabide

Igor Estankona

Haizeari begira
Jon Ariza de Miguel

Javier Rojo

Gerrak ez du emakume aurpegirik
Svetlana Aleksievitx

Javier Rojo

Haizeari begira
Jon Ariza de Miguel

Peru Iparragirre

Artxiboa

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Maiatza 2017

Apirila 2017

Martxoa 2017

Otsaila 2017

Urtarrila 2017

Abendua 2016

Azaroa 2016

Hedabideak