kritiken hemeroteka

7.871 kritika

Azken kritikak

« | »

Kilkerren hotsak / Edorta Jimenez / Susa, 2003

Fusilatuen hotsak Albaro Rabelli / Deia, 2003-12-16

Aurreko lanetan ere Edorta Jimenez mundakar idazleak ekarri zizkigun gerra zibilaren oihartzun lazgarriak, batez ere ”Atoiuntzia” eta ”Laudanoa eta Sutautsa” ipuin bildumetan, eta “Azken fusila” eleberrian. Edorta Jimenezen narratiban zutabe nagusi bi, benetako tropoak direnak, ageri dira: gerra zibilaren sasoia, denborari dagokionez, eta Mundaka, espazioari dagokionez. Kilkerren hotsak deritzon eleberri honetan berriro topo egiten dugu zutabeokin. Jimenezek 36ko gerrara eramateaz gain, istorioa benetan Mundakako alkatea izan zen Alejandro Mallonaren figuraren inguruan harilkatu du. Itxura denez ”Hemingway eta euskaldunak zerbitzu sekretuetan” lan dokumentala prestatzen zegoela otu zitzaion pertsonaia horren gainean eleberria egitea. Horregatik, fikziozko pertsonaien alboan, liburuan ugari dira sasoi hartako hezur mamizko pertsonaia historikoak (Mallona bera, Lauaxeta idazlea, Robert Capa, David Seymer eta George Steer argazkilari eta kazetariak, Juan Duñabeitia kapitaina eta zerbitzu sekretuetako kidea…) baita benetako gertaerak ere. Horretarako Jimenezek Mallonaren beraren dokumentazioa erabili omen du.

Eleberria hasten da fikziozko pertsonaia den eta liburu osoan zehar narratzaile nagusiarena egingo duen Uriarteren etxean bisitari arrotz bat Mundakako elizan aurkitutako gerra garaiko agiri batzuekin azaltzen denean. Bisitariaren asmoa Mallona alkate kristaua eta matxinada faxistaren aldeko batzuei lagundu ostean zer zela-eta azkenean frankistek fusilatu zuten. Bisitaria Mallonak lagundu bide zituen Frankoren aldekoetakoen ondorengo bat da, iraganekiko zorrak edo kitatu nahirik dabilena. Mallonaren fusilamenduaren ingurukoetan oin hartuta, Uriarteren oroimenen eskutik, gerra sasoian zerbitzu sekretuetako kide lez agertzen zaiguna, gerrako beste hainbat pasadizo ezagutuz joango gara.

Mallonaren fusilameduaren nondik norakoen azalpena liburuaren alderik indartsuena bada, zuzen-zuzena eta suspense apur batez eta guzti kontatuta, orohar eleberri honen fikzio maila, baita planteamendu narratibo osoa ere, ahula begitantzen zait. Zalantzan ipini beharko genukeen narratzaile nagusiaren oroimen ahalmena, benetan pertsona zahar-zahar batez ari gara; etengabeko iruzkin ideologikoa; Uriarteren maitasun istorioa eta argazkilari famatuak agertzea, apaingarriak baino ez direnak; herriaren izena ezkutatu nahi hori, gero leku guztietan agertzeko, dira, besteak beste, eleberri on bat baino saio nobelesko ahula dela arrazoitzera naramatenak.

Azken kritikak

Mamu eratortzeko moduak
Juanjo Olasagarre

Asier Urkiza

Udaberria sutan
Joxemari Iturralde

Nagore Fernandez

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Paloma Rodriguez-Miñambres

Nikole bijotzekua
Edorta Jimenez

Mikel Asurmendi

Bihurguneko nasa
Uxue Apaolaza

Irati Majuelo

Euri zitalari esker
Itxaro Borda

Amaia Alvarez Uria

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Hasier Rekondo

Ogia eta zirkua
Irati Jimenez

Paloma Rodriguez-Miñambres

Totelak
Fermin Etxegoien

Asier Urkiza

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Paloma Rodriguez-Miñambres

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Txema Arinas

Bihotza negar eta irri
Maryse Conde

Irati Majuelo

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Igor Estankona

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Jose Luis Padron

Artxiboa

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Hedabideak