kritiken hemeroteka

8.325 kritika

« | »

Eguarri abestia / Charles Dickens (Ander Arzeluz, "Luzear") / EIZIE, 2003

Harri bitxi bat Karlos del Olmo / Gara, 2003-10-18

Charles Dickens-en “Eguarri Abestia”, haur literaturako testu klasikoa, Luzearrek euskaratu zuen 1931. urtean. Orain, Inazio Mujikak euskaltzalearen itzulpenaren edizio aparta kaleratu berri du.

Harri bitxi bat eskaini digu, bai, Inazio Mujikak oraingoan. Ahanzturan geneukan itzultzaile bikain bat plazaratu digu, eta ez nolanahi plazaratu ere. Alde ederra baitago bere garaian “El Día” egunkarian zatika eda halamoduz argitaratutako bertsio haren eta orain eskainitakoaren artean. Txukun asko eman baitigu, jatorrizkoarekin batera, euskarazkoa, bai eta atzean hiztegi benetan lagungarria izan daitekeena ere.

Ezin esango dugu, ordea, haur eta gazteei zuzenduriko edizioa denik, nahiz eta dagoen-dagoenean irakurtzeak ere inori kalterik egingo ez liokeen. Nolanahi ere, Inazio Mujikak prestaturiko hitzaurrea eta hiztegia baliatuz, itzultzaile bikain baten lana ez ezik, hak zein kondiziotan lan egin zuen eta abar ezagutzeko parada eskaintzen zaigu.

Eleberri labur honetan, Scrooge zaharraren —itzulpenean Ezkurra jauna— istorioa kontatzen zaigu. Ezkurra pertsona zekena zen, bakartia eta gogorra. Oso erreserbatua. Inork ez zuen maite. Higuina zien Gabonei eta Gabonek jendearengan sorrarazten duen alaitasunari. Urte hartan, alabaina, gauza harrigarri bat gertatu zen: Ezkurra jauna gau batez oheratu zenean, hiru mamu azaldu zitzaizkion, aurreko Gabonetako mamua, Gabon haietakoa, baita hurrengoetakoa ere. Mamuek erakutsi zioten agure zekenari nola bizi izan zituen berak aurreko urteetako Gabonak, nola bizi zen bere inguruko jendea, bere idazkaria, oso pertsona txiroa, zeinak semetxoa gaixorik izan arren eskerrak ematen zituen zeukan apurrarengatik eta zoriontsua zen, Ezkurraren iloba, gelditzen zitzaion senitarteko bakarra… Horrek guztiak gogoeta eginarazi zion agureari eta zeharo aldatu zuen jokabidea. Hainbeste aldatu zuen, ezen pertsona maitakor eta eskuzabala bihurtu baitzen Ezkurra denon harridurarako.

Aski egokia, zinez, istorio hau egun bizi garen garaiotarako, esan nahi baita, kontsumismoaren gaitzak jotako gizarte honetaz ausnartzeko.

Inazio Mujikak berak hitzaurrean dioenez, aproposagoa da esatea testu itzuli-egokitua dugula hitzez hitz edo gaur egun itzuli ohi den moduan egina bainoago. Horixe baitzen, hain zuzen, Luzearren asmoa, euskaldunei irakurgai egokiak eskaintzea.

Behin hori argiturik, badu bertsio honek gaur egungo itzultzaileontzako gauza eredugarririk, laburbeharrez bi hitzetan definituko nukeena: itzulpen aseptikoen beste muturrekoa dugu itzultzeko tankera hau. Zeharkako itzulpenaren teknikak maisuki erabiltzeaz gain, euskarazko doinua eman dio irakurgaiari, eta hori ez da nolanahiko emaitza. Beraz, hiztegi mailan garbizalea eta, beraz, gaur egun nekez ulertzeko modukoa darabilen arren, egiturei eta sintaxiari dagokienez, badugu zer ikasirik egungo iztultzaileok Luzearrengandik.

Hona adibide txiki batzuk:

“It was the very thing he liked” / “Orixe nai etzuan ba?”.

“God bless you, merry gentleman. May nothing you dismay” / “Ate txokuan ollar bi, batek bestea dirudi”.

“Foggier yet, and colder!” / “Laño ta otzak etzuten itxuraz jai”.

Gogora ekarri dit Charles Dickensen itzulpen hau irakurtzeak behinola Margueritte Duras idazleak literatur itzulpenaz esandakoa: “Eleberrien musika da ondo jaso beharrekoa”.

Azken kritikak

Nazioa eta hizkuntza Humboldten pentsamenduan
Iñaki Zabaleta Gorrotxategi

Jon Jimenez

Etxe bat norberarena
Yolanda Arrieta

Irati Majuelo

Hormako atea eta beste ipuin batzuk
H.G. Wells

Hasier Rekondo

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Jon Martin-Etxebeste

Itzalen tektonika
Itxaro Borda

Asier Urkiza

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Jon Martin-Etxebeste

Sastraka
Askoren artean

Mikel Asurmendi

Itsaso amniotikoa
Oihane Jaka

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Lanbroa
Pello Lizarralde

Irati Majuelo

Lanbroa
Pello Lizarralde

Ibon Egaña

Txoria hodei artean
Urtzi Urkizu

Jon Martin-Etxebeste

Begiak eman nizkinan eta ilunpeei behatu hien
Irene Sola

Jon Jimenez

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Amaia Alvarez Uria

Gerezi-denbora
Montserrat Roig

Asier Urkiza

Artxiboa

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

Hedabideak