kritiken hemeroteka

7.544 kritika

Azken kritikak

« | »

Romain zen bere izena / Joxean Agirre / Elkar / EEF, 2003

“Literatura bizitzeko era, edota ero ez bihurtu saioa” Mikel Asurmendi / Irunero, 2003-09

Idazle izateko ez omen da nobela idatzi behar ezinbestean. Nobela ordea, indartzen ari da euskal literaturan. Ez dut gure nobela beste generoen gainetik dagoela erran nahi, bide berriak lantzen ari direla baizik. Joxean Agirrek “Romain zen bere izena” bide edota molde berri bat eskaintzen digu.

Joxean Agirrek abentura bat narratu du, eta halaber, literatura gaia hartu du abentura osatzeko. Literatura bizitzeko moldeak hamaika galdera planteatzen dizkio Joxeani. Horregatik edo, nobela hau idazterakoan —eta “Elgeta” nobelan bezalatsu— artea du hizpide. Espresio artistikoaz ari naiz. Kasuon hauxe galdetzen du idazleak: idazle bat literaturaz eta literaturarako bizi al daiteke bakarrik?

Joxean Agirrek errealitatea oso presente dauka bere eguneko zereginean, kazetagintzan. Horregatik-edo, fikzioa kontatzeko elementu berrien bila aritu da. Fikzioa lantzeko zereginean literatura hizpide izaki, idazle kontsakratu baten bizitzaren arrastoan idatzi du nobela. Romain Gary da idazle hau. Honek “golem” bat asmatu zuen, Emile Ajar, bere iloba zena.

Idazleak literaturaren inguruan sortzen den zereginaz nekatuta eta nazkatua denez, bere “golem” edo txingote moduko horrek idazlearen beraren lanen egiletasuna hartzen du publikoki, idazlearen zereginak betetzen dituelarik. Nik azaldu beharrik gabe, irakurlea nobelaren tramaz edo istoroaz jabetuko da.

Nik beste puntu bat azaldu nahi dut. Hots, egileak honelako gaia aukeratzean —istorioa bilbatzeko moldea lantzeaz gainera—, fikzioa lantzean, bere buruari jartzen dion erronka ez dela samurra azpimarratu nahi dut. Bide berri horiek —Joxean Agirrek berak esana dakit— jorratzea ez dela samurrik, alegia.

Esate baterako, nobelaren kontakizunean, egile honen balizko pasarte literarioak edo narrazioak idatzi ditu euskal idazleak. Narrazio horiek Romain Gary idazlearen kalitatekoaren maila izatea ez da erraza. Ordea, horretan datza literaturaren zeregina. Istorioak asmatzeaz batera, istorioak narratzeko moldean asmatzea. Asmatzea, bi zentzutan gainera. Joxean Agirrek bide berriak lantzen ari den honetan, asmatzen ari da nire ustez.

Fikzioari errealitatearen tratamendua ematen zaion neurrian, nobelak egingo omen du aurrera. Joxeanen literatura aurrera bidean doalakoan nago.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Ibai Atutxa Ordeñana

Poesia kaiera
June Jordan

Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Igor Estankona

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak