kritiken hemeroteka

7.810 kritika

Azken kritikak

« | »

Barrikadak / Patxi Zubizarreta / Alberdania, 2003

Barrikadak trenbidean Asier Sarasola / Gara, 2003-09-27

Ordizia, 80ko hamarkadako negu batean bost pertsonaia, bost ikuspuntu, bost istorio ezberdinek, hitzordua dute jarria, idazlearen artez, bertako tren geltokian. Vigo-Hendaia espresa da iristekoa. Elurra ari du. Bost narrazio, beraz, elkarri loturiko bagoiak bezala. Baten atea isterakoan hurrengoarena irekitzen da. Eta ate bakoitza aipu bat da, ipuinaren edukia laburbiltzen edo hobe zehaztuz, iragartzen duena. Ezustearen tartea murriztuz eta, era berean, irrikari begiak zabalduz. Berdin Olariagaren ilustrazioekin. Itxuraz sinple izanagatik, poliki esatea bideratzen dutenak. Ateetako leihoak esan genezake.

Bost narrazio, beraz, protagonista ezberdin batek gidatua bakoitza. Lehenengo biak, erritmo geldoagoz dira idatziak, eta espresaren bagoietan gertatzen dira. Trenean denborak nekatu itxura duela irudikatuz, bertako bidaiarien biografietatik zenbait pasarte. Harreman zuzenik ez dago ondorengo bi istorioekin, Ordiziako kaleetan kokatuak geltokiaren inguruan, gatazka politikoa bizi dugun ala berak bizi gaituen iluntzera baidatoz hauek. Korapiloa estutzera datorren azken atalak guztiak uztartzen ditu, Ordiziako tren geltokiaren parez-pare dagoen leiho batetik. Azken galga kolpe hau, bat-batean, gertakarien abiadura ordura arte elur kulunkariarena bazen ere, elurjasaren adinakora erabakiz, azkarregi iritziz. Libururaren amaiera irekia bezain galderazkoa zabaltzen du Zubizarretak; tiro hots bat eta, gero, ixiltasun zuria, irakurleak hausnar dezan, eta erantzun, saminaren balantzaz, balantzaren besoez, geltokiraino ezin iritsi. Euskara akademiko, zuzen eta pertsonaia bakoitzari legokiokeen moldean. Orrien igaro arina, zailtasunetatik kanpo, narrazioan eta pertsonaiengan, eta haien garapenean arreta zuzendua, bestelako iruditeri literarioen ordainetan.

Protagonista galtzaileak aurkezten dizkigu orriotan idazle ordiziarrak, nabari zaio nongotasuna kaleetan barrena garamatzanean, hurrenez hurren; emazte gehiegitan jipoitua, trenetako lapur zorigaiztokoa, nerabe aitaren menekoa, guardia zibil arrotza eta amona kristautua. Guztiak zapalduak izan direnak, zapalduak direnak, ukatutako oraina bizi dutenak eta egoera nola irauli, Barrikadak jaso, Barrikadak bota, noiz bederen, euren buruari galdegiten diotenak. Irakurlearen kidetasuna bereganatzen dutenetakoak, euren zalantza, beldur, ahulezia ezinbestekoekin eta hauen aurrean, edo aurka zehaztasuna estutuz, irudi botereak. Botere maskulinoaren isla perfektuak. Euren mandamenduak zolatan idazten dituztenak, zapalduak hobe irakur ditzan. Ordea, pertsonaia zenbait karikaturaren mailan parekatzen dira, ohikoegi bezala, ezagunak zaizkigun esanahiz beteriko eguneroko egoerak islatu arren, ezagunak zaizkigun arazoetan azala baino hondorago murgildu gabe, nahiz eta itsasoaren larria.

Eta aipatu protagonistentzako aurkezten den itxaropena, etorkizuna, galtzaile izatearen ildotik doa. Barrikadak ihesbideak al dira? Ihes egitea aukera bat izan liteke. Ihes egitea aukera bat izan liteke? Aurre ez egitea ihes egitea al da? Aurre egiteak heriotzaren neurriko ondorioak izan ditzakelarik, zer giza(?)-legek merezi dezake zein giza-larru?

Tren geltokiak hor dirau, harrizko, eta trenak datozela eta doazela, eta pertsonaiak berdin, geltokiraino ezin iritsi.

Azken kritikak

Babel aurretik
Joseba Gabilondo

Mikel Asurmendi

Lazunak azkazaletan
Oihana Arana

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bidaia (h)ariketak
Oihane Zuberoa Garmendia Glaria

Aiora Sampedro

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Nagore Fernandez

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Hasier Rekondo

Jende likidoa
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Analfabetoa idazle
Agota Kristof

Nuria Cano

Borroka armatua Euskadin
Emilio Lopez Adan

Mikel Asurmendi

Familiaren lexikoa
Natalia Ginzburg

Irati Majuelo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Paloma Rodriguez-Miñambres

Jende likidoa
Nerea Arrien

Nagore Fernandez

Ni eta Gu. Zazpigarren uhina
Pako Aristi

Aiora Sampedro

Isiltasunaren ildoetan
Amaia Iturbide

Igor Estankona

Olivetti
Aitziber Etxeberria

Iban Lantxo

Artxiboa

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Hedabideak