kritiken hemeroteka

7.979 kritika

Azken kritikak

« | »

Urtu aurretik / Xabi Borda / Susa, 2022

Gure garaiaren adierazgarriak Paloma Rodriguez-Miñambres / El Diario Vasco, 2022-05-14

Maiz entzuten dugu poesiak giza kontzientzia astintzeko aldarri gisa funtzionatu beharko lukeela eta poeta ezin dela egon, hortaz, bolizko dorre batean, munduari iskin eginez. Hortxe kokatu beharko genuke Xabi Bordaren poema-liburu berria. Izan ere, tituluan —izebergarren metafora— zein alearen lau ataletan (“Iglua tantaka”, “Hozkailu matxuratua”, “Hego haizea ipar poloan”, “Glaziar berrien erditzea”) islatzen da mezu argia.

Ezinegona eta jarrera kritikoa gauzatzen dira obra honetan suntsipen eta desagertzeko zorian dagoenaz. Editoreak azaldu duenez, klima aldaketaren aipamenak marko bat dira olerki hauetan, domestikotasun baten atze-oihala, alegia. Egunerokoaren berariazko behaketatik galeraren sentimendua eta hondamendiaren zantzuak kausitzen ditugu: “mundua joan zitzaigun amore ernan gabe/ mundua joan gure baitatik/ negu honen udaberri guztiak eramanez”. Ildo horretatik, gizarte garaikideak dituen gaitzak azaleratzen ditu Bordak, hala nola, suntsitzen ari garen planeta, baita ñabardura sozialak egoera ekonomiko eta krisialdiaz ere, edota bizimodu axolagabeaz hurkoarekiko, gu geu “automata matxuratu” bihurtu garelarik.

Poeta inguratzen duen ororen kontzientziak ahalbidetzen dio errealitatea konprenitu eta adieraztea metaforen orijinalen bidez, esaterako, matematika eta zientziaren lexikoa erabiltzean, edo transplante bat eta arrandegia elkartzean bertsoetan, irudi iradokitzaileak oso.

Egunerokoak sorrarazten duen deserosotasunaren aurrean jartzen gaitu Bordak, errealitate konplexua zenbait angelutatik erakutsiz. Ezegonkortasuna eta ziurgabetasuna dira gure munduaren adierazleak eta horren kontzientzia hartzera gonbidatzen gaitu, aldaketarako itxaropenari eutsi behar zaiolakoan, nonbait. Gizakiok desagertu baino lehen.

Azken kritikak

Austerlitz
W.G. Sebald

Irati Majuelo

Azken etxea
Arantxa Urretabizkaia

Ibon Egaña

Begiak zabalduko zaizkizue
Irati Jimenez

Paloma Rodriguez-Miñambres

Mina hartzeko ere
Juan Luis Zabala

Maddi Galdos Areta

Azken etxea
Arantxa Urretabizkaia

Nagore Fernandez

Liztor mutanteak
Santi Leone

Asier Urkiza

Urtu aurretik
Xabi Borda

Paloma Rodriguez-Miñambres

Gaueko eztabaidak
Agustin Arrieta Urtizberea

Mikel Asurmendi

Mina hartzeko ere
Juan Luis Zabala

Irati Majuelo

Eraikuntzarako materiala
Eider Rodriguez

Amaia Alvarez Uria

Uda betea
Aritz Gorrotxategi

Hasier Rekondo

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Mikel Asurmendi

Faith
Lander Garro

Asier Urkiza

Samuel eta Slawo
Karlos Linazasoro

Nagore Fernandez

Artxiboa

Maiatza 2022

Apirila 2022

Martxoa 2022

Otsaila 2022

Urtarrila 2022

Abendua 2021

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Hedabideak