kritiken hemeroteka

7.119 kritika

Azken kritikak

« | »

Hitz lau / Koldo Izagirre, Anjel Lertxundi, Xabier Lete, Ramon Saizarbitoria / Euskal Editoreen Elkartea, 2003

Egiez, egiaz Ibon Egaña / Berria, 2003-07-26

Anjel Lertxundik, Juan Garziaren hitzak gogoratuz, egia du hizpide Tribuko oihartzunak eta cromlecha artikuluan: “Esaten ez den egiak gero bere lekua hartzeko areagoko lana izaten du”. Alabaina, Xabier Letek gogorarazten digu Gezurraren goraipamena testuan ezen “egia esatea, egia soila eta sinzeroa konsideratzen den hori oso zaila, desegokia eta arraroa dela mundu honetan”. Bada esku artean dugun Hitz lau honetan orriak aldenik alde iragaten dituen kezka bat egiarekiko, gezurrarekiko. Idazleak haien aurrean izan behar lukeen jarrerarekiko. “Egoera guztietan, [idazleak] egia aldarrikatzea du eginkizun, bere egia noski, baieztapenak erakar ditzakeen ondorioak dakarzkiela”, dio Ramon Saizarbitoriak liburuaren azken artikuluan, epilogo gisako testuan. Donostiarrak bezala idazleak eta “intelektualak” bere egia propioarekin hautsi ezineko konpromisoa duela uste duenak gogoz hartuko du ziurrenik liburu hau.
Beren egiarekin, beren errealitate-ikuskerarekin hitzemandako lau idazle biltzen baitira Hitz lau honetan, Letek esan bezala, egia garestia eta arraroa den egunotan. Idazleari sintzeritatea eskertu eta eskatzen dion irakurleak estimatu egiten dio Xabier Leteri —irribarreak baino gehiago begitarte ilunak eragingo dituela jakitun izanagatik— Espainiaz duen kontzepzioa konplexurik gabe azaldu izana; edo Anjel Lertxundiri Oteizaren lanaren eta ekarrien berrikuspena egitea, hautsak lehengoan uztea erosoagoa litzatekeen arren. Landu nahi ez dituen gaiak jorratzera edo irakurleak irakurri nahi ez duena irakurraraztera daramate orri hauek maiz idazlea. Orri hauek eta egiarekin duen konpromisoak. Horregatik gozatzen du irakurleak artikuluokin, eta horregatik aipatzen du agian “inbidia” hitza Martxelo Otamendik hitzaurrean Euskaldunon Egunkaria-n argitaratutako Hitz lau atala gomutatzerakoan. Eskas ditugulako azkenaldian egia heterodoxoak.

Hamaika dira artikuluotan aletzen diren gaiak eta egiak, lau idazleen kezka eta obsesioen ispilu —ezin bestela izan—: Saizarbitoriaren psikoanalisiarekiko obsesioa edo historiari buruzko kezka eta Izagirreren iraultza eta iraultzaileekiko lilura edo erromantikoengatiko (Hugo eta beste) mira, lekuko. Idazle batek bizitzan bi edo hiru gai lantzen ahal dituela zioen Karlos Linazasorok orain gutxi; baieztapenak exageraziotik izan dezakeena onartuagatik, liburuko orriak dira lekuko lau idazleon ibilbideetan nola etengabe zenbait gai agertu eta ezkutatzen diren, nola beren obsesioek bizi dituzten. Beren obsesioek eta euskalduntasunak. Hamaika eta bat gehiago baitira gaiak, baina ia artikulu guztietan dago presente euskalduntasunaren auzia. Nahita ala nahi gabe, batzuetan kondena bat bezala, euskaldun izateak dakarren ziurgabetasunari, euskalduntasunak dakartzan galderei erantzun beharrean aurkitzen dira lau egileak, nor bere talaiatik betiere. Eta nahitaez baldintzatu egiten du izaera horrek auzien aurrean hartzen duten jarrera, garatzen duten iritzia. Ez kasualitatez, Euskal Herria du gogoan Koldo Izagirrek Granadan eta Granadaz ari denean (ere).

Kalitatea da ziurrenik kazeta-lan bati (oso laburra izan ohi duen) iraungitze-data luzatu eta liburu tankerako bizi luzeagoa eman diezaiokeena. Horregatik datorkie bikain artikulu hauei liburu-jantzia, bigarren bizialdia. Zorretan geratzen gara, beraz, eskergaitzeko lana eginez hemeroteketatik harribitxi hauek askatu eta eskura jarri dizkiguten Juan Luis Zabala eta konpainiarekin. Letra txikitan idatzirik eta idatzi gabe geratu diren izen anonimo horiekin. Erosi beharreko liburua baita Hitz lau (Egunkaria-ko langileentzat dira etekinak, oso-osorik), baina baita irakurri beharrekoa ere.

Azken kritikak

Neguko argiak
Irati Elorrieta

Peru Iparragirre

Gerrak ez du emakume aurpegirik
Svetlana Aleksievitx

Amaia Alvarez Uria

Amek ez dute
Katixa Agirre

Estibalitz Ezkerra

Ohe hutsetan
Izaskun Gracia Quintana

Alex Uriarte Atxikallende

Batzuen ametsak bertzeen zelai zulatuak dira
Hasier Larretxea

Javier Rojo

Erreka haizea
Sonia González

Iratxe Retolaza

Proleterka
Fleur Jaeggy

Aiora Sampedro

Udaberri kantoi-hautsia
Mario Benedetti

Joannes Jauregi

Zuloa
Xabier Gantzarain

Hasier Rekondo

Mecanografiak
Harkaitz Cano

Javier Rojo

Zer luzea negu hau
Josu Goikoetxea

Igor Estankona

Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak
Iban Zaldua

Iratxe Esparza

Poesia kaiera
Yannis Ritsos

Javier Rojo

Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak
Iban Zaldua

Aitor Francos

Artxiboa

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Hedabideak