kritiken hemeroteka

7.333 kritika

Azken kritikak

« | »

Eta harkadian ni / Anjel Erro / Elkar, 2002

Anjel Erro Rikardo Arregi Diaz de Heredia / El Periódico de Alava, 2003-07-23

Anjel Errok argitaratu zuen iaz Eta Harkadian ni (Elkarlanean, 2002), bere lehenengo poema liburua. Izenburuan bertan ikusten da liburuak Antzinatearekin duen lotura, et in Arcadiam ego hura baitatorkigu berehala gogora. Eta horrelakoa da: liburua epigramaz osaturik dago nagusiki, bukaeran hiru egloga agertzen dira. Molde klasikoak, epigramak, eglogak, Virgilioren eta Erromako beste poeten aipamenak ez dira liburu honetan apaingarri, erudizioa erakusteko saioa edo oskola mamirik gabekoa, kritikari batek esan duen bezala, bidea baizik, idazleak esatearen eta ez-esatearen arteko tentsioa adierazteko aukeratu duen bidea. Esateaz eta ez esateaz, esatearen beharraz, poesia idazteaz aritzen da askotan liburu hau itxuraz haraindi. Merezi al du poesia idaztea? Idazleak erantzunen bat aurkitu behar dio galdera horri bere burua ez badu labirintoan galduta ikusi nahi. Anjel Erro saiatzen da erantzunaren bila: Oro errana da, baina ez nik.

Ironia dago liburu honetan eta zinismo mota bat ere bai, zalantzarik gabe. Galdera handi guztiak, amodioa, bizitza eta heriotza, baita ere idazteari buruzkoak ere, txikitzen ditu Anjel Errok ironiaren bidez. Epigramak ironia eskatzen du, jakina, eta zorroztasuna, bukaera indartsuak. Ezaugarri horiek guztiak dituzte Erroren epigramek. Izenburuan bertan dago ironia zeren Harkadia horretan Antzinatekoarekin batera beste harkadia bat ikus baitezakegu, harriek osatua, herri honek osatzen dituzten harriek osatua. Arestiren oihartzun leun bat.

Bi hitz, bi etiketa agian, erabiliko da liburu hau sailkatzeko, bere lekuan jartzeko, apalategian txoko bat egiteko: neoklasizismoa eta estetizismoa. Ez naiz orain hasiko etiketen balizko balioaz eztabaidatzen, baina ezin da ukatu etiketek estal dezaketela liburu bat eta gure artean, gainera, etiketa batzuk lehenesten direla eta beste batzuk, aldiz, gaitzesten. Bi horiek ez dute prentsa onik.

Den-dena dugu tradizio orain literaturan; Japoniako haikuak zein abangoardietako kaligramak, Greziako tragediak zein Islandiako sagak, Homeroren Ulises zein Joyce-rena, Popol Vuh zein Axular. Den-dena da gurea, dena tradizioa, beti izango gara neo zerbaitetan. Norbait dabil hortik oraindik berri eta orijinala izan nahian? Horretan ere ez da berria, begira, erromantikoak saiatu ziren orain dela berrehun urte. Erroren lana zintzoa da alde horretatik, eta niri gustatzen zait iturburu klasiko hau, zer egingo diot.

Badirudi batzuetan edertasunak beldurra ematen digula eta lotsatzen gaituela edertasunaren gorespena egiteak. Gaur egun plastikoaren ederra ere goresten denean edo garatu denean itsuaren eta zaborraren estetika (hau ere ez da oso berria) eta beraz, itsuaren eta zaborraren edertasuna ez dakit nik non gelditzen den estetizismo hitzaren esanahia. Baina badakit Anjel Erroren liburu hau ederra dela eta bere edertasuna ez dela axalekoa.

Azken kritikak

Atzerrian
Nerea Balda

Ibon Egaña

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Javier Rojo

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Amaia Alvarez Uria

Ez dadila eguzkia sartu
Martin Etxeberria / Xabier Etxeberria

Amaia Serrano Mariezkurrena

Hariak
Yoseba Peña

Igor Elordui Etxebarria

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Txema Arinas

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Javier Rojo

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Artxiboa

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Hedabideak