kritiken hemeroteka

7.809 kritika

Azken kritikak

« | »

Olivetti / Aitziber Etxeberria / Erein, 2020

Aiseki irakurtzen den nobela, berriz ere Mikel Asurmendi / blogak.eus, 2021-03-04

Tango urdina da Aitziber Etxeberriaren lehen eleberria. Olivetti, berriz, laugarrena, hauxe alegia. Artean, 31 Baioneta eta Nomada dituzu. Eleberrigile da. Ene gardiz, edo ustez, kritikak ez dio kasu handirik egin idazle honi. Bere lanen kritika guztiak irakurri gabe ere, uste dut, kritikak ez dituela bere lanak bereziki aintzat hartu.

Tango urdina iruzkindu nuen bere garaian, hamazazpi urte joan dira harrezkero. “Xumea, xumean eleberri soziala: norbanakoen izaeraren petrala”, (Irunero, 2004-04) idatzi nuen lerroburuan: “Bere xumean oso jite eraginkorrak ditu. Eleberri soziala izendatu dut horregatik, norbanakoen izaera petralaren agerikoa baita”, idatzi nuen, besteak beste. Zarauztarraren lehen nobela zen, eta nire iruzkin lehenetarikoa izan zen, edota kritika izan zen, ausart nadin hori esaten.

Olivetti nobelaren protagonista Ingrid da. Bizitza “aldrebesa” izan duen emakume heldua. Alabaina, artean heldutasuna iritsi ez duena. Erretxindua bizi da. Ama haur zelarik hil zitzaion, eta berriki aita hil zaio. Irene da bere ahizpa, baina aspaldi aldendu zen bere bizitzatik —eta mundutik—.

Testamentua jaso berri du Ingridek, eta horrek, ustekabean, bere bizitzan aldaketa ekarri(ko) dio. Dusty bikotekidea eta Matilde dira beste protagonista inportanteak. Luis ere, gurasoen gazte garaiko laguna, pertsonaia gakoa da nobelan.

Olivetti idazmakina ere gakoa da nobelan, testamentuaren “harian” jasoa. Istorioaren taxutzeko eta gorpuzteko ustekabean aurkitzen duten arrastoa edota gailua duzu Olivetti; Dusty eta biek aurkitu ere.

Eman dezadan labur zurrean nire aburua. Nobelak eskaintzen digun istorioa interesgarria da, nobela bat eraikitzeko eta taxutzeko balekoa, balekoa baino gehiago izan ere, naski.

Nire gusturako baina, nobelaren tramara iristeko eta berau harilkatzeko —edo des-harilkatzeko— moduek ez naute kantitzen. Eleberri batean pertsonaien arteko dialogoak funtsezkoak dira, eta niretzat, elkarrizketen eta deskribapen arioan pasarte betegarri asko daude —sobera egon ere— eta solasaldiaren parte batzuek ez diote indarrik ematen kontakizunari. Alderantziz eta kontrara.

Hots, hainbatetan, literaturan esaten ez denak esaten denak baino munta handiagoa dauka. Edo hala behar luke izan. Tango urdina nobelaren kariaz, paternalismo moduko bat agertu zen ene iruzkinean, eta oraingoan berriz, ezin halakoari itzuri. Nago, nire burua ez ote den ildo beretik ari? Nahiz eta alderantziz eta kontrara jardun ere!

Iruzkin edota kritika bat egitean —batzuetan nireak gehiago dauka iruzkinetik kritikatik baino, eta beste batzuetan, alderantziz— espiritu kritikoa jalgitzen zait. Eta hauxe duzu kasua.

Usaian, eta hala berean, irakurleari zuzentzen natzaio zuzen eta artez, eta horregatik ere oker zuzendu naiteke. Erran nahi baitut, Tango urdina nobelaz erran nuenak balio du ere oraingoan: “Erraz irakurtzen den nobela da. Xede handirik gabekoa. Xumea. Literatura irakurri berrientzat aproposa”.

Horrek pizten badizu liburua irakurtzeko gogoa, aitzina. Eta barka nazazue, berriz ere, eta bereziki Aitziber Etxeberri eleberrigileak ene paternalismoa.

Azken kritikak

Lazunak azkazaletan
Oihana Arana

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bidaia (h)ariketak
Oihane Zuberoa Garmendia Glaria

Aiora Sampedro

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Nagore Fernandez

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Hasier Rekondo

Jende likidoa
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Analfabetoa idazle
Agota Kristof

Nuria Cano

Borroka armatua Euskadin
Emilio Lopez Adan

Mikel Asurmendi

Familiaren lexikoa
Natalia Ginzburg

Irati Majuelo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Paloma Rodriguez-Miñambres

Jende likidoa
Nerea Arrien

Nagore Fernandez

Ni eta Gu. Zazpigarren uhina
Pako Aristi

Aiora Sampedro

Isiltasunaren ildoetan
Amaia Iturbide

Igor Estankona

Olivetti
Aitziber Etxeberria

Iban Lantxo

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Jose Luis Padron

Artxiboa

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Hedabideak