kritiken hemeroteka

7.850 kritika

Azken kritikak

« | »

Miñan / Amets Arzallus Antia / Susa, 2019

Miñan-en mina Nuria Cano / blogspot.com, 2021-03-10

Miñan hiru pertsonarentzako bidaia da: Ibrahima Balde, protagonista, kilometroak egin dituena; Amets Arzallus, idazlea, Ibrahimaren kontakizuna hitz bihurtu duena; eta irakurlea, ustekabeko behatzailea. Hiruek, beren moduan, sufritzen dute. Erran beharrik ez, lehenbizikoak neurriz kanpo.

Miñanen ez dago metaforarik, ezta trikimailurik ere. Protagonista bizi da, gehienetan nekez. Idazleak aditu eta idazten du. Irakurleak leitzen du, arnasari eusten dio. Hitzak, gardenak; narrazioa, bizia.

Bidaia ibilbide luzea izanen da protagonistarentzat, bai denboran, bai espazioan, gorabeherez eta zailtasunez betea. Gogorra, hagitz gogorra. Gosea, egarria, ziurgabetasuna eta muturreko sufrimendua ezagutuko ditu Ibrahimek. Mugak, basamortuak eta kostaldeak zapalduko ditu. Arrasto bati jarraitzen dion animaliak bezala, bere anaiarekin berriz solasteko itxaropenak bultzatuta ekin dio bidaia honi. Aldez aurretik, ezin izanen zuen ezta imajinatu ere zer krudelkeriatan sartuko litzatekeen. Bere borroka gure lotsa da.

Idazlea, antropologoaren gisan, transmititzaile eta transkribatzaile bihurtuko da. Noski, Ibrahimaren gorabeherekin sufrituko du, baina istorioa kontatzeko hitz eta tonu aproposenak aurkitu ere bai. Hitz-jarioa egoki aukeratu behar, kontakizuna gertatutakoaren isla zehatza izanen bada. Bere aurrean Arzalluzek erronka batzuk izanen ditu: narrazioa eraiki eta, aldi berean, desagertu; xehetasunak eman morboan erori gabe; zentzua eman zentzugabekeria bati. Eta Miñanekin lortu du.

Azkenean, irakurleari ikuspuntu berriak azaleratuko zaizkio: bizi garen mundu latzari buruz zuzeneko informazioa eskuratzea, edo benetazko mespretxua, pobrezia, tortura edo esklabotasuna zer den ezagutzea. Gauzak horrela, bertzeren azalean jarri beharko du bere burua, bertze alde batera begiratzeari utzita.

Liburu honi esker irakurleak ezagutuko du, adibidez, mafiek nola funtzionantzen duten, edo nola den patera batera igotzeko unea. Gainera, argi eta garbi, bere zehazkizun guztiekin. Ikusten edo kontatzen ez dena ere bai. Emaitza ja badakigu: batzuk bertze kostaldera ailegatuko dira; bertze batzuk, zoritxarrez, urperatuko dira. Loteria bat da. Eta munduari ez dio axola: egunkarian irakurri eta ahaztu. Kilometro batzuk urrutiago jaiotzeagatik.

Duela bi urte irakurri nuen Miñan. Nahikoa: ez dut berriz leituko. Soinean daramat eta ez zait kentzen. Miñan mina da, besterik ez. Espero dut hizkuntza anitzetara itzultzea. Anitzek irakurri beharko lukete.

Azken kritikak

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Asier Urkiza

Dama
Jon Gerediaga

Nagore Fernandez

Bihotz-begietan
Xabier Lizardi

Igor Estankona

Argiantza
Pello Lizarralde

Jon Martin-Etxebeste

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

112 poema biziari hegalak jartzeko
Begoña Abad de la Parte

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak