kritiken hemeroteka

7.734 kritika

Azken kritikak

« | »

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan / Peter Handke (Jose Mari Berasategi Zurutuza) / Elkar, 2020

Bakardadearen penalti paranoikoa Hasier Rekondo / Deia, 2021-02-13

Haren iritzi politikoen karira, besteak beste, 1996an serbiarren aldeko saiakera bat kaleratu zuelako Balkanetako Gerraren garaian, 2019an Literatura Nobel Sari zalapartatsua irabazi Peter Handkek (Griffen, Austria, 1942) literatur ibilbide ezohikoa eta gorabeheratsua zuen landua saria eskuratu baino lehen. Hasiera hasieratik jorratu izan baitu konbentzio sozialen eta gehiengoaren inposizioaren kontrako joera munduaren zein gizartearen gaineko ikuspegian. Arras deigarriak izan ziren, esaterako, 60. hamarkadan trilogia osatu zuten hiru komediak; Publikumsbeschipfung Publikoari irainka (1966) lan polemikoan, adibidez, teatralitatearen erabateko ezabaketa lortu zuen egile austriarrak. Handkeren xedea honako hau izan zen: “Hitzak erabiltzea entzuleria inguratzeko, hortaz, haien burua askatu nahiko lukete; biluzik sentiarazi nahi ditut parte hartu dezaten”.

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan (Elkar, 2020) eleberriaren itzultzaile Joxe Mari Berasategik Jokin Zaitegi Itzulpen Saria jaso zuen 2019an. Handkek II. Munduko Gerraren ondoren galtzaileen alderdian egokitu zitzaion pertsonaia sustraitu gabeko baten pasadizo tragikomikoen berri eman arren, Austria galtzaile eta deprimitu horretan lekutuz, eldarnioak gertatu ohi diren eremuetan kokatzen du Bloch, historia pertsonalak talka egingo du letra larriz idatzitako Historiaren aurka, bakardade hautsi ezin baten zirimolan murgilduko baita Bloch.

Idazle handi-handiek badituzte zenbait dohain, esango nuke Handkeren dohain nagusia, ekonomikoki garatu gizarteetan gizakiok jasaten dugun isolamendu existentzial hori inork baino hobeto islatzeaz gain, hizkuntzaren, gogoaren eta pentsa-gailuaren arteko muga lausotuetan zirrikituak bilatzeko dohaina dela.

Hizkuntzaren mugei bortxa eginez lortu esparru esperimental horretan barna, paranoia kostunbrista baten gertaera ulertezin eta mingarrietan jarriko du Bloch Handkek. Gizakia bakarrik dago munduaren aurrean. Ezleku dira leku guztiak Bloch-entzat. Besteenganako higuina sentitzen du. Hartara, ezer ez delakoan, inongo aurrekaririk eta ziorik gabe apetaz aukeratu norbaitekin larrutan egin ondoren, inkomunikazioa besterik sentiarazten dion hori ito dezake bere eskuekin, inongo ondorio moralik gabe. Unibertso pertsonala eta soziala arras aldendurik agertuko dira Handkeren ikusmoldean. Ez daude elkartzerik. Gizarte galtzailearen orokorkeria horrek ez du gatiburik hartuko. Penaltia eskuetan leunki hartu arren, futbol-atezain lanetan aritu Blochek ez du inongo aukerarik, biolentzia itsu eta endelega ezina ez bada, harreman sozialek sortzen dioten oka egiteko gogoa saihesteko. Alta bada, jitoan dabilen Blochek bere burua justifikatu beharko du, eta horixe izango du kondena nagusia. “Begiak itxita, ezer imajinatzeko ezintasun arraro batek hartu zuen. Gelako gauzei izen posible guztiak ezartzen ahalegindu arren ez zitzaizkion burura etortzen…” Blochen ahots bakarra barne ahotsa izango da, kanpora begirakoa ulertezin bezain torturatzailea baita.

Azken kritikak

Hiruki gatazkatsua
Marina Sagastizabal

Amaia Alvarez Uria

Urrats urratuak - Xabier Lete gogoan
Askoren artean

Irati Majuelo

Lilurabera
Yurre Ugarte

Ibon Egaña

Kilker bat autopistan
Bernardo Atxaga

Javier Rojo

Isiltasunaz hunatago
Jose Angel Irigaray

Mikel Asurmendi

Bidaia (h)ariketak
Oihane Zuberoa Garmendia Glaria

Igor Estankona

Lilurabera
Yurre Ugarte

Aiora Sampedro

Euskal literatura itzuliaren egiturak eta islak 1975-2015
Miren Ibarluzea

Javier Rojo

Erbesteko gutunak Victor Hugori
Louise Michel

Irati Majuelo

Bihotza nora, zu hara
Susanna Tamaro

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

Hasier Rekondo

Panpina
Erika Olaizola

Javier Rojo

Etxeko urak
Leire Bilbao

Nuria Cano

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Ibai Atutxa Ordeñana

Artxiboa

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Hedabideak