kritiken hemeroteka

7.730 kritika

Azken kritikak

« | »

Abaro / Itxaro Borda / Balea Zuria, 2020

Ilargi-eklipsearen ondoko egun-argitan Aiora Sampedro / Berria, 2021-02-07

Itxaro Bordak bere azken poema-bilduman poemetan aurkituko duenaren gaineko ideia bat ematen dio irakurleari azaletik bertatik. Abaro du izena liburuak, esan nahi baita “gerizpea, baretasuna”, eta ortzi-muga gogoratzen duen zeruaren irudi batek laguntzen du izenburua. Ilargiaren irudiarekin ere alderatu daiteke marrazkia, eta, preseski, agian bide horretatik uler daiteke barnean bildutako hainbat poemaren zentzua: lerro askori darien iluntasun horretan argi apur bat. The dark side of the moon II poema seriea, adibidez. Ongi laburbiltzen da hau, beste adibide baterako, liburua ixten duen olerkiaren azken lerroetan: “Eleak eskas ditut, denbora joan da [...] euri uhar eztia, egin du goizean: abiatu naiz, bihotz, zorion horren bila, isiltasunean”.

Sarrera-orrialdean Moby Dick-en aipu bat dakar liburuak: “Bai, mundu guztiak dakien bezala, gogoeta eta ura betiko daude lotuta”, eta, baiki, bi bide horietatik uler daiteke baionarrak liburu honetan bildu duen unibertso literarioa: batetik, ura sinbolismorako joerarekin lotu dezakegu, liburuan poemarik intimoenetan agertzen dena; eta, bestetik, pentsamendurako joera ere antzematen zaie zenbait lerrori.

Egunkari honetarako Alex Gurrutxagak Zure hatzaren ez galtzeko liburuaz idatzi zituenak ditut gogoan lerro hauek idazten ditudan bitartean: Bordaren poesia exijentea da irakurlearentzat. Exijentzia maila berdinari eusten dio azken bilduma honek ere: forma eta estilo anitz konbinatzen ditu poetak (eta erreferentzia gurutzatu ugari ageri dira testuetan). Aurreko liburuetan antzematen zen nahasketa mantentzen da, gainera: idazketa-moldeei dagokienez, badira sonetoak, badira poema narratiboak edota ahozko literaturaren moldeei gerturatzen zaizkien bertso-lerroak ere. Estiloari dagokionez ere, aniztasuna da nagusi; gehienak tonu intimoz egindako olerkiak badira ere, eta, orokorrean, pentsamenduaren lirikatik gertu daudela esan badaiteke ere, badira European Breakfast bezala pop tonuaz sortutako poemak, elegiak edota parodia asmoz egindakoak ere; hala nola Axularri eskainitako Erosketak egiten ditut. Poetak jorratzen dituen gaiak ere lirika metafisikoari loturik agertu ohi direnak dira: maitasuna, denboraren joana…

Bestalde, hainbat erreferentzia literario nahiz artistiko testuetan tartekatzeak irakurlea gertuko irakurketa egitera behartzen dute. Espazioen sinbologiak ere laguntzen du testuei sakontasuna ematen, poemak lekuekin interakzioan ageri batira; are, bere bizitzako lekuen narratiba bat ere osatu duela esan daiteke. Hartara, Wittig Arizona testuak pentsalari lesbofeministari hitz egingo dio, eta, era berean, irakurleak nahi badu, berari ere bai.

Benetan, behin baino gehiagotan irakurtzeko testuak plazaratu ditu Bordak hemen. Bere betiko mailari eutsiz ondu baitu liburu hau.

Azken kritikak

Isiltasunaz hunatago
Jose Angel Irigaray

Mikel Asurmendi

Bidaia (h)ariketak
Oihane Zuberoa Garmendia Glaria

Igor Estankona

Lilurabera
Yurre Ugarte

Aiora Sampedro

Euskal literatura itzuliaren egiturak eta islak 1975-2015
Miren Ibarluzea

Javier Rojo

Erbesteko gutunak Victor Hugori
Louise Michel

Irati Majuelo

Bihotza nora, zu hara
Susanna Tamaro

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

Hasier Rekondo

Panpina
Erika Olaizola

Javier Rojo

Etxeko urak
Leire Bilbao

Nuria Cano

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Ibai Atutxa Ordeñana

Abaro
Itxaro Borda

Aiora Sampedro

Odolik gabe
Alessandro Baricco

Nagore Fernandez

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

Javier Rojo

Naparra, kasu irekia
Jon Alonso

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Hedabideak