kritiken hemeroteka

7.810 kritika

Azken kritikak

« | »

Abaro / Itxaro Borda / Balea Zuria, 2020

Ilargi-eklipsearen ondoko egun-argitan Aiora Sampedro / Berria, 2021-02-07

Itxaro Bordak bere azken poema-bilduman poemetan aurkituko duenaren gaineko ideia bat ematen dio irakurleari azaletik bertatik. Abaro du izena liburuak, esan nahi baita “gerizpea, baretasuna”, eta ortzi-muga gogoratzen duen zeruaren irudi batek laguntzen du izenburua. Ilargiaren irudiarekin ere alderatu daiteke marrazkia, eta, preseski, agian bide horretatik uler daiteke barnean bildutako hainbat poemaren zentzua: lerro askori darien iluntasun horretan argi apur bat. The dark side of the moon II poema seriea, adibidez. Ongi laburbiltzen da hau, beste adibide baterako, liburua ixten duen olerkiaren azken lerroetan: “Eleak eskas ditut, denbora joan da [...] euri uhar eztia, egin du goizean: abiatu naiz, bihotz, zorion horren bila, isiltasunean”.

Sarrera-orrialdean Moby Dick-en aipu bat dakar liburuak: “Bai, mundu guztiak dakien bezala, gogoeta eta ura betiko daude lotuta”, eta, baiki, bi bide horietatik uler daiteke baionarrak liburu honetan bildu duen unibertso literarioa: batetik, ura sinbolismorako joerarekin lotu dezakegu, liburuan poemarik intimoenetan agertzen dena; eta, bestetik, pentsamendurako joera ere antzematen zaie zenbait lerrori.

Egunkari honetarako Alex Gurrutxagak Zure hatzaren ez galtzeko liburuaz idatzi zituenak ditut gogoan lerro hauek idazten ditudan bitartean: Bordaren poesia exijentea da irakurlearentzat. Exijentzia maila berdinari eusten dio azken bilduma honek ere: forma eta estilo anitz konbinatzen ditu poetak (eta erreferentzia gurutzatu ugari ageri dira testuetan). Aurreko liburuetan antzematen zen nahasketa mantentzen da, gainera: idazketa-moldeei dagokienez, badira sonetoak, badira poema narratiboak edota ahozko literaturaren moldeei gerturatzen zaizkien bertso-lerroak ere. Estiloari dagokionez ere, aniztasuna da nagusi; gehienak tonu intimoz egindako olerkiak badira ere, eta, orokorrean, pentsamenduaren lirikatik gertu daudela esan badaiteke ere, badira European Breakfast bezala pop tonuaz sortutako poemak, elegiak edota parodia asmoz egindakoak ere; hala nola Axularri eskainitako Erosketak egiten ditut. Poetak jorratzen dituen gaiak ere lirika metafisikoari loturik agertu ohi direnak dira: maitasuna, denboraren joana…

Bestalde, hainbat erreferentzia literario nahiz artistiko testuetan tartekatzeak irakurlea gertuko irakurketa egitera behartzen dute. Espazioen sinbologiak ere laguntzen du testuei sakontasuna ematen, poemak lekuekin interakzioan ageri batira; are, bere bizitzako lekuen narratiba bat ere osatu duela esan daiteke. Hartara, Wittig Arizona testuak pentsalari lesbofeministari hitz egingo dio, eta, era berean, irakurleak nahi badu, berari ere bai.

Benetan, behin baino gehiagotan irakurtzeko testuak plazaratu ditu Bordak hemen. Bere betiko mailari eutsiz ondu baitu liburu hau.

Azken kritikak

Babel aurretik
Joseba Gabilondo

Mikel Asurmendi

Lazunak azkazaletan
Oihana Arana

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bidaia (h)ariketak
Oihane Zuberoa Garmendia Glaria

Aiora Sampedro

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Nagore Fernandez

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Hasier Rekondo

Jende likidoa
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Analfabetoa idazle
Agota Kristof

Nuria Cano

Borroka armatua Euskadin
Emilio Lopez Adan

Mikel Asurmendi

Familiaren lexikoa
Natalia Ginzburg

Irati Majuelo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Paloma Rodriguez-Miñambres

Jende likidoa
Nerea Arrien

Nagore Fernandez

Ni eta Gu. Zazpigarren uhina
Pako Aristi

Aiora Sampedro

Isiltasunaren ildoetan
Amaia Iturbide

Igor Estankona

Olivetti
Aitziber Etxeberria

Iban Lantxo

Artxiboa

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Hedabideak