kritiken hemeroteka

7.544 kritika

Azken kritikak

« | »

Romain zen bere izena / Joxean Agirre / Elkar, 2003

Idazlea: pertsona ala pertsonaia Oier Guillan / Gara, 2003-07-05

Pertsona bakoitza mundu bat da. Sarritan entzun dut esaldi hori. Idazlea ere, pertsona gisa, mundu bat da, eta gainera, literaturaren bidez mundu bat osatu, zabaldu, eraldatu edota berez beste batzuei dagozkien munduak esploratzeko joera izan ohi du sarritan. Idazlearen lanetan islatzen omen da haren mundu ikuskera. Idazlea, ordea, ezaguna eta publikoa bilakatzen den heinean, jendeak, besteak beste, prentsaren bidez bere elkarrizketak, ibiliak eta iritziak irakurtzen diutuen heinean, ez ote da bera ere pertsonaia bihurtzen? Agian horregatik izan ohi da, hain zuzen ere, autobiografia idazle baten azken lana… Zer egiten du idazlea: idazteak ala irakurria izateak?

Tankera horretako koordenadetan koka liteke Joxean Agirreren Romain zen bere izena eleberriaren ardatza. Misterioz beteriko pertsonaia da Romain, benetazko identitatea ezkutatuz eta bere inguruan eleberri baterako balio lezakeen trama gauzatuz, jendea liluratuta duen bere obretako poertsonaia baten gisan jokatzen duen idazlea. Narratzailearen pertsonaiaren eskutik etorriko dira, ordea, lan honi hari erta dimentsio berriak zabalduko dizkioten itzulbirak.

Aberatsa iruditu zait literaturaren edo artearen inguruan oro har gogoeta gauzatzeko Joxean Agirrek eskaintzen duen modua. Ondo neurtuta esaldiak, zorrotz, gogoetak apurka eta ez artifizialki labaintzen dira, bere helburua irakurlearengan pintzelkadekin gauzatuz. Ironia, narrazioaren barruko narrazioak, parentesi artean ustekabeko galderak, narrazio zati osoen errepikapen eta berrerabilerak… tankera honetako elementuak atsegin eta dinamikoa egiten dute oso narrazioa. Bada, ordea, ene aburuz, aberastasun horretatik kaltetua irten den elementu bat: narrazioaren trama bera, alegia. Ustez hari orokorra dena ahuldu, hirugarren maila batean gelditu eta amaieran guztiz borobiltzea galarazten da. Zenbaitetan ez da argi gelditzen une batzuk narrazioaren bihurguneak diren edo gehiegizko saltoak, atentzio galerak. Ostera, pasarte zinez ederrak kausitzen diren arren, hasierako abiapuntuaren koadroak pisua galtzen du, bereziki pertsonaia nagusien motibaziaori dagokiolarik (idazlearen arrastoaren atzetik ibili diren ikerlarien motibazioa, kasu).

Eleberriaren erdialdeko atalean topatu ditut, ordea, ezusterik handienak. Narratzaileak batez ere Monika delako pertsonaiarekiko harremanaren aitzakian labaintzen dituen emkumeekiko eszenek, gogoetek eta kontakizunek beste hari handia zabaltzen dute liburuaren baitan. Atal hauek liluraturik irakurri ditudala aitortu behar dut, narratzailearen subjektibotasuna kontuan hartu edo ironiaren gazi-geza sekula baztertu gabe, lirikotasun eta sentsibilitate handiz idatzitako pasarteak iruditu zaizkit hauek. Max Frischen eraginpean, argitzalekin jolasten duen zuri-beltzezko argazki baten koadroan murgiltzeko eta sentsazioak azalarazteko gaitasun handia erakusten du orriotan autoreak.

Azkenerako, Romain Gary delakoaren inguruko misterioa gutxienekoa da, atea zabalik gelditzen da interpretazioetarako. Trama sendo, korapilatsu eta harrapatzaile bat bilatzen duenak ez du liburu honetan gauzatuko bere helburua: bai agian, pertsonarengandik abiatuta artearen inguruko gogoetak eta postal intimoak gustoko dituenak, noizbait pertsona bera den mundu hori zabaltzearekin amestu duenak.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Ibai Atutxa Ordeñana

Poesia kaiera
June Jordan

Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Igor Estankona

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak