kritiken hemeroteka

7.802 kritika

Azken kritikak

« | »

Kafe tristearen balada / Carson McCullers (Asun Garikano) / Pasazaite, 2020

Blues baten konpasean Aiora Sampedro / Berria, 2020-11-15

Ameriketako Estatu Batuetako Hego-estatuak Txihuahuako desertuak zeharkatzen ditu alderik alde. Pentsa litekeenaren kontra, eta kide duen Mexiko iparraldeko Sonora desertuarekin konparazioan, prezipitazioak ugariagoak dira urte osoan zehar, eta horrek, begetazio ugariago ahalbidetzen omen du: Sonorako basamortua ez bezala, non kaktus handiak eta zuhaitz txikiak ugari diren, Chihuahuako basamortua, nagusiki, sasi eta larreez osatutako basamortu bat da. Horrela, montzoi denboraldian, uda amaieran, erortzen da euri gehien. Hartara, egon zaitezke desertuan harmonika zahar baten doinua besterik ez entzuten, eta gerta daiteke une batetik bestera ur-erauntsi batek inguruko fauna guztia zalapartaka jartzea. Antzeko esperientzia izan daiteke Carson McCullersen ipuinak irakurtzea; zeintzuetan bai baitirudi ez dela ezer gertatuko eta bat-batean norbaitek baretasun hori kraskatuko baitu espero gabeko ekintzaren edo iruzkinen batekin.

Izan ere, hegoaldeko idazle deitu izan denaren literatura ekarri berri digu Pasazaitek, Asun Garikanoren itzulpenaren bitartez, euskarara. Bilduma honetan, bere jaioterriaren bizimoduan oinarritutako narrazioa egin zuen idazle estatubatuarrak: Herrialdeko Hegoalde sakonean gertatzen diren istorioak ditugu bilduma hau osatzen duten zazpi kontakizunak. Kafe tristearen balada (The Ballad of Sad Cafe, 1951) bere horretan argitaratu zen ingelesez; liburuari izenburua ematen dion eleberri labur batek eta aldizkarietan argitaratuak zeuden sei ipuinek osatzen dute. Eleberria Harper’s Bazaar-en agertu zen lehen aldiz 1944an, eta, urte horretan bertan, Best American Short Stories antologian sartu zen.

Narrazio guztiek dituzte hainbat ezaugarri komun: marjinalaren errepresentazioa gailentzen da haren literaturan (homosexual erreprimituak, alkoholismoa, desgaituak); moteltasun, ezerez, aura batek inguratzen ditu halaber istorio hauek, zeintzuk ezer (ona) gertatzen ez den leku bateko pertsona arrunten eguneroko gisa uler daitezkeen, eta zeintzuek Hegoalde sakoneko ingurua atsekabegarri aurkezten duten. Are, ipuinetako batzuek joera autofikzional zehatzagoa ere badute; haur musikari bati eskainitako piezan, McCullersen bizitzan gatazkatsua izan zen gaitasuna fikzionatzen da; idazleak, bere ama anbiziotsuaren insistentzia lagun, New Yorkeko kontserbatoriorainoko bidea egin zuen piano-piezak interpretatuz, horrek artegatzen zuen arren. Ezkon-harreman gatazkatsu baten kronika ere badago, bere bizitzako hainbat pasadizorekin alderagarria dena. Kontakizun hauek gehiago balio dute esaten ez denagatik, esaten dutenagatik baino. Uler bedi, Carson McCullersen literaturak, pertsonaiak begien aurrean jartzen dizkigu, baina haien gainean idatzi gabe, haiei uzten dielako hitz egiten.

Amerika sakoneko giroa gustuko duen irakurleak gogoz irentsiko ditu testuok. Carson McCullersen hauek irakurtzean bai baitirudi era berean leitzen dituzula William Faulkner edo Flannery O’Connor hegoaldetarrak.

Azken kritikak

Familiaren lexikoa
Natalia Ginzburg

Irati Majuelo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Paloma Rodriguez-Miñambres

Jende likidoa
Nerea Arrien

Nagore Fernandez

Ni eta Gu. Zazpigarren uhina
Pako Aristi

Aiora Sampedro

Isiltasunaren ildoetan
Amaia Iturbide

Igor Estankona

Olivetti
Aitziber Etxeberria

Iban Lantxo

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Jose Luis Padron

Ni eta Gu. Zazpigarren uhina
Pako Aristi

Igor Estankona

Esaten dugun argia
Karlos Linazasoro

Irati Majuelo

Nirliit
Juliana Leveille-Trudel

Jon Martin-Etxebeste

Lagun izoztua
Joseba Sarrionandia

Mikel Asurmendi

Neskamearen ipuina
Margaret Atwood

Amaia Alvarez Uria

Lazunak azkazaletan
Oihana Arana

Aiora Sampedro

Herriak ez du barkatuko
Irati Goikoetxea

Ibon Egaña

Artxiboa

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Hedabideak