kritiken hemeroteka

8.301 kritika

« | »

Hotz industriala / Julen Belamuno / Susa, 2020

Zeharka-zeharka Joannes Jauregi / Berria, 2020-06-28

Julen Belamunoren azken lanak bost ipuin ditu, eta beste horrenbeste protagonista: bere egunerokoan harrapatutako hozkailu-konpontzailea, zeina emakume gazteago batekin baitabil; duela 30 urte Euskal Herritik ihes egindako gizona, bat-batean bere iraganarekin topo egina; artista eldarniatua, bikote-harreman baten hondamena gogoratzen; administrazioko langilea, zeinari matrimonioaren higadurak azaleratuko baitizkio senarrarekin batera Errioxan erositako etxeak; eta arte-kudeatzailea, euskal pintore ilun bati buruzko ikerketan murgilduko dena.

Protagonista guztiak horrela aletuta, aise hartzen zaie tankera ipuinei: bizimodu hits baten asperrak bizi dituen 50 urte inguruko pertsonaiak dira protagonista guztiak, zeintzuei, era batera edo bestera, hautsi egingo baitzaie monotonia hori, gehienbat beste gizon-emakumeren batekiko harreman egiazkoa zein balizkoa dela eta. Teknika aldetik ere molde bertsutik taxutuak dira ia denak: zeharkako estilo batean oroitzen edo nolabait ekartzen diren flashback gisako oroitzapenekin tartekatzen da protagonistaren eguneroko kolorgea, eta badira paralelismoak eta joko poetikoak ere bi eremu horien artean. Teknika hori egoki doitua du Belamunok, eta, gehiago oinarritu arren zeharka kontatzean ezen ez zuzenean erakustean, ondo orekatzen du azalpen-estilo horrek sarritan dakarren kutsu naifa, zeinak erraz zamatu baitezake oroitzapenen planoa, protagonistaren beraren orainaren kaltetan. Pena dut, baina, ez ote den maiztu samarrik geratzen bost ipuinetan berdin errepikatzearen poderioz.

Izan ere, bada elementu garrantzitsu bat pertsonaiak eta zeharkako kontaera hori lotzen dituena, are garrantzitsuagoa, hemen bezala, narrazio guztiak protagonistaren ikuspegian iltzatuta daudenean: narratzailearen ahotsa. Iruditzen zait ahots berberak taxutzen dituela kontakizun guztiak, eta ikuspuntu beretik, nahiz eta ipuin bat lehen pertsonan kontatua egon, eta gainerakoak hirugarrenean. Ahots narratiboak gertutasun berarekin enfokatzen ditu denak, eta nago horrela ia erabat berdinduta geratzen direla pertsonaia guztiak. Horri gehituz gero ipuin guztiek dutela aipatutako kontaera zeharkako hori, nolabaiteko monotonia batek hartzen du liburua osoa; ipuin guztiak arras desberdinak dira, bai, baina nota berean kantatuak dirudite. Zalantzarik gabe, sentipen horrek bat egiten du protagonisten bizi-asperrarekin, eta baliteke efektu hori propio lortua izatea. Halarik ere, iruditzen zait ez duela bete-betean funtzionatzen, eta hirugarren ipuina da horren lekuko. Bertan, errealitatea nahasten duen artista bat da protagonista, baina, nahiz eta protagonistaren ikuspegian ainguratutako zehar-estilo libre batean kontatua egon, errealitatearen nahaste hori kontaera garbi eta koherente batean ematen zaigu, protagonistaren pertzepzioa batere hautsi edo eraldatu gabe. Nago horrek sinesgarritasuna kentzen diola; ez dago zertan Faulknerren Benji pertsonaia birsortu nahi izan, noski, baina uste dut adibide horretan arroztuegi geratzen direla kontatzeko era eta kontatzen dena bera.

Besterik da, ordea, kontu horiek noraino oztopatuko dioten irakurleari liburua irakurri eta gozatzeko esperientzia. Esan bezala, Hotz industriala honek badu hutsik, nik uste, baina baita gaitasun literario handiko teknika landu bat eta idazketa txukun bat ere, eta horiek, beren hartan, badira zoriontzeko lain.

Azken kritikak

Mesfida zaitez
Bea Salaberri

Irati Majuelo

Transgresioa irakasgai
Bell Hooks

Bestiak Liburutegia

Manttalingo alaba
Mikel Etxaburu

Paloma Rodriguez-Miñambres

Airemortuak
Gorka Salces Alcalde

Asier Urkiza

Haragizko mamuak
Karmele Mitxelena

Nagore Fernandez

Zoriontasunaren defentsan
Epikuro

Aritz Galarraga

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Aitor Francos

Ez naiz ondo akordatzen
Karlos Linazasoro

Sara Cabrera

Gizon barregarriak
Joxean Agirre

Sara Cabrera

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Irati Majuelo

Gaueko azken expressoa
Eneko Aizpurua

Ibon Egaña

Carvalho Euskadin
Jon Alonso

Aiora Sampedro

Gizadiaren oren gorenak
Stefan Zweig

Jon Jimenez

Gizon barregarriak
Joxean Agirre

Asier Urkiza

Artxiboa

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

2023(e)ko maiatza

Hedabideak