kritiken hemeroteka

7.705 kritika

Azken kritikak

« | »

Lurra eta dardara / Askoren artean / Balea Zuria, 2019

Memoria ariketa bat Irati Majuelo / Berria, 2020-05-10

Izan zitezkeen beste idazle batzuk, izan zitezkeen beste poema batzuk. Amaia Lasa, Itxaro Borda, Tere Irastortza, Amaia Iturbide, Miren Agur Meabe, Aintzane Galardi, Castillo Suarez eta Leire Bilbao dira, ordea, Balea Zuriak hautatu dituen zortzi emakumezko ahotsak kanon izan nahi ez duen antologia osatzeko, osotasun izan nahi ez duen dastatzeko menua eskaintzeko. Baina aukeraketa ez denez inoiz ausazkoa, antologia honek badauka kanon hegemonikoaren bazterrean geratu direnei aitorpena egiteko interesa, emakumezko poetei euren ahotsa erreibindikatzeko espazio bat emateko helburua.

Zentzu horretan, memoria ariketatzat har daiteke liburua, hein handi batean, hamarkadak pasatu ahala ahanzturan geratzeko arriskuan zeuden poemak berreskuratzen baititu, eta idazleek denboran zehar izandako bilakaera sumatzeko egokia izan baitaiteke. Deskubrimendurako akuilu izan daiteke beste hein batean, akaso horren ezagunak ez diren poetei leku egiten baitie, eta gure apaletara izen berriak ekartzeko aukera zabaldu. Horrez gain, parte hartzaile guztien poema argitaragabeak oparitzen dizkio irakurleari: antologia hau izan zitezkeen beste batzuetatik bereizten du horrek. Emakume poeten begirada eta estilo desberdinak agerian jartzen ditu zinez, baina, hala ere, deskubrimenduaren bide horretatik tira eginez gero, belaunaldi gazteagoen ekarpena suma daiteke faltan, dastatzeko menua 70eko hamarkadan jaiotakoetan geratu baita kateatuta; 2020an gaude dagoeneko, batzuetan ahazten zaigun arren.

Antologia honek, beraz, idazleon norabidea zein izan den argitzen digu, bakoitzaren muina erakutsi, gogoa piztu eta gehiago sakontzeko atea irekitzen digu. Hala, argi antzeman daiteke Amaia Lasak poesiaren bidez arrazionaltasunari ihes egiteko darabilen saiakera, barne unibertsoan bilatu eta bere ni-a poemen hondoan aurkitzekoa. Bordaren ironia eta begirada zorrotzak ere ezin hobeto islatzen dira. Duela hamarkada batzuetako bertsoek ez dute gaurkotasunik galdu, eta arestian idatzitakoek kolpea jotzen dute mahai gainean: “no future outside: ahantzi dezatela./ Ene poesia/ a-soziala/ gure amen izerdiak/ ahantzi diren bezala./ Amen”. Askatasunaren aldarri ederra dakar bere poema argitaragabeak: “Maite dugu nehork baimentzen/ Ez digun askatasun betegarri hori,/ Tren batetik bestera/ Eta gauez gau/ Bortxari irabazia…”.

Bere ondotik datoz Irastortza eta Iturbide, gaztetatik hasitako ibilbidearen ispilu lehena eta, pintura-kodeez lagundurik, indar handia erakusten duena bigarrena. Meabek gorputza eta egunerokotasuna jartzen ditu erdigunean, eta hari horri segitzen diote Suarezen eta Bilbaoren poemek ere, nahiz eta bakoitzak nabarmenki estilo desberdina izan. Hiruon poema bikainak daude antologia honetan. Aintzane Galardik ihes egiten dio bide horri, munduan zehar eginiko bidaien usaiak eta koloreak zizelkatzen baititu bere hitzetan, sentsibilitate berezi batez.

Kuriosoa da, idazleak eta poesia gehienak hurrenkera kronologikoan emanagatik, lehendabizikoak nahastuta daudela eta salto handiak ematen dituztela denboran. Horrek hasierako ildoa apur bat aldrebestu arren, antologia interesgarria argitaratu du Balea Zuriak, eta, bereziki, beharrezkoa.

Azken kritikak

Abaro
Itxaro Borda

Igor Estankona

Analfabetoa idazle
Agota Kristof

Irati Majuelo

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Ibon Egaña

Urrats urratuak
Askoren artean

Javier Rojo

Hiruki gatazkatsua
Marina Sagastizabal

Nagore Fernandez

Naparra, kasu irekia
Jon Alonso

Aiora Sampedro

Eros
Eric Dicharry

Javier Rojo

Bidasoan gora
Eneko Aizpurua

Mikel Asurmendi

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Argiantza
Pello Lizarralde

Hasier Rekondo

Nola gorde errautsa kolkoan
Miren Agur Meabe

Javier Rojo

"C'est la vie" kantatzen dute zaharrek
Karlos Zabala

Arrate Beristain Uriarte

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Rafa Ugalde

Abaro
Itxaro Borda

Javier Rojo

Artxiboa

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Hedabideak