kritiken hemeroteka

7.539 kritika

Azken kritikak

« | »

Bazterreko ahotsak / Miren Tirapu Goikoetxea / Susa / EHAZE, 2019

Ibilaldi baten lehen kanpaina Aiora Sampedro / Berria, 2020-04-19

Susa editoriala eta Ehaze elkarrekin argitaratzen hasi diren Ganbila sailean hainbat izenburu etorri ziren joan den urtearen amaiera aldera. Azaroan eman zen argitara Miren Tirapu eta hura buru duen Beheko Larraine antzerki konpainiaren bi testu biltzen dituen idazlana: Bazterreko ahotsak. Liburuak hainbat atal ditu bere barruan; aipatutako bi antzerki testuez gain, sarrera gisa Ehazek eta Iasone Paradak ondutako bi testu ageri dira lehen orrialdeetan. Bestalde, liburuaren amaieran, bi biografia ohar txertatu ditu editorialak: batetik, konpainiaren zuzendariaren ibilbidea azaltzen duena; eta, bestetik, konpainiaren historia kontatzen duena.

Lanaren muina Tirapuk, 2016an konpainia sortzeaz geroztik, taularatutako bi testuek osatzen badute ere, bi-bietako egiletza taldekoa dela aipagarria da, preseski, zuzendari honen antzerkigintza hobeto ulertzeko; izan ere, Beheko Larraine konpainiak proposatzen duen antzerkigintza era oso plastikoan transmititzen da testu hauetan, eta taldearen presentzia nabarmentzen da.

Iasone Paradak hitzaurre modura osatutako testuak Ausardia hitza du lerroburu gisa, eta adibide modura jartzen du Tirapuk idazten duen lekutik idazteko behar duen adorea: zeren eta Paradak sarreran adierazi gisa, ez da samurra emakume eta nafar izanik euskaraz idaztea, are gehiago idazten dena antzerki-pieza bada. Eta, baiki, periferiaren periferiatik iristen zaigu testu hau irakurleoi eskuetara, euskaraz idatziz argitaratzen den antzerkigintzaren intzidentzia ia hutsala dela (preseski horri erantzunez sortu baita Oier Guillanek zuzentzen duen Susako sail hau), ulertuko dugu marjinaren marjinatik idatzitako literatura irakurtzeko aukera dugula. Antzerkiaren balioa bazterretik irakurtzen bada, testuak berak ere erakusten du egoera horren gaineko kontzientzia.

Batez ere, kontuan hartuta, bilduma honetako lehen eta bigarren testua oso estu lotuta ageri direla: Atte hil aurretik eta Manifestu bat aurkituko ditu irakurleak liburuxkako orrialdeetan. Beraz, bigarren testuak nolabaiteko marko kontzeptualez osatzen du lehen antzerki pieza.

Eskatologiatik eta esperpentotik gertu dabilen estiloa du iruindarrak, disparateari oso lotua eta gizakiaren azpildurak erakusten dituena: heriotza eta munstroak dira motibo nagusia; beste munduaren eta honen arteko sineskeriak eta belaunaldiz belaunaldi jasotako herentzia, inauterien bueltan ageri direnak. Bigarren testuan, hain justu, lehen testuko pertsonaiarik histrionikoena bihurtuko da manifestuko protagonista: hildako berpiztua makabrora gerturatuz horrela.

Bazterrera gerturatzeko aukera egokia da birusaren konfinamenduak eragindako une hau: online plataformetan ikusgarri dira halako piezak, baina molde interesgarria da irakurketa ere, baitezpada.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Ai ama!
Arantxa Iturbe

Aritz Galarraga

Mesfidatu hitzez
Jon Arretxe

Javier Rojo

Francoren bilobari gutuna
Askoren artean

Aiora Sampedro

Kutsaldian
Paolo Giordano

Joannes Jauregi

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak