kritiken hemeroteka

7.544 kritika

Azken kritikak

« | »

Miren eta erromantizismoa / Ramon Saizarbitoria / Erein, 2019

Erromantizismoaren itzalak eta argiak Ibon Egaña / Deia, 2020-04-04

Badira nobelak argumentua ahoz norbaiti kontatuz gero erridikuluak diruditenak, baina irakurtzean beste zerbait eskaintzen dutenak. Hala gertatu zait Saizarbitoriak gazte literaturako bilduma batean argitaratu duen Miren eta erromantizismoa narrazioarekin. Argumentuak, bere biluzian, eman dezake nerabeentzako film erraz batena: institutuan hasi den mutil marokoarrak eta gelako bi neska donostiarrek osatutako maitasun-hirukia da funtsean, nobelan kontatzen dena. Ez ditu falta, gainera, nerabeentzako film eta serieetako topikoak ere (nesken arteko lehia, esaterako). Baina errealitateari behatzeko eta hura papereratzeko moduak eta begiradak beste norabait eramaten du anekdota edo estereotipoa nobelan. Esango nuke ugaltzen doala helduen literaturan esanahi literala bilatzea, mundu-ikuskera naifa saritzea; nobela honetan kontrakoa gertatzen da, aitzitik, badago samurtasunarekin batera ironia (pertsonaietan, elkarrizketetan), badago xehetasunei erreparatzera garamatzan narratzailea (seinalatzen diguna nola musu bat edo bi emateak ez duen esanahi bera), estilo zaindua (nahiz ez behar bezala editatua) eta anbiguotasuna, itxura batean hala ematen ez badu ere.

Azken urteotan izan du kezka idazle donostiarrak gazteekiko komunikazioa berreskuratzeko, haiei hainbat ideia transmititzeko. Asmo hori nabarmena da azken obran eta Saizarbitoriak ez dio uko egiten tesi-nobelari eta gazteei ikaskizunak transmititzeari. Izenburu bestela ez oso erakargarriak ez du gezurrik esaten horretan: Miren protagonistaren bidez, erromantizismoaren inguruko hausnarketa nobelatua dakar liburuak. Eta hor dugu, nola ez, ikasleei Erromantizismoa zer den azaldu eta haren kalteez ohartarazten dien irakaslea ere. Erromantizismoa ez dagokio, baina, maitasun ezinezko eta tormentatuari, edo ez horri soilik, zeren Mirenen erromantizismoak posible egiten baitu hein batean klase-diferentzia eta talka kulturala gainditzea, neskato autoktonoa Saidengana hurbiltzea. Gaztetxoentzako hainbat ekoizpen kulturaletan ez bezala, nobela honek esplizitu egiten ditu klase-diferentziak eta helduen aurreiritzi zein jarrera xenofoboak migratzaileen inguruan, eta nik neuk eskertu dut desproblematizatutako aniztasun kultural naif bat aurkeztetik harantzago joan izana. Ordea, zalantza ere sortu zait helarazi nahi den tesiaren inguruan: Mirenen jarreraren erromantikotasuna azpimarratzean, jarreraren eraldatze-gaitasunaz ala haren naiftasunaz, nerabekeriaz, ari zaigu liburua? Helduen aurreiritziak gainditu ala indartu egiten ditu nobelak?

Bigarren tesi bat ere badu liburuak, zoriaren eta ausazkotasunaren ingurukoa. Eric Rohmer-en eta James Joyce-ren zoriaren inguruko aipu banak zabaltzen dute eleberria, eta asko dira kasualitateak eta patuak egiten dituen txiribueltak nobelan, Lili eta biok-en bezala, bestalde. Zenbaitetan dibertsioaren mesedetan, bestetan sinesgarritasunaren kaltetan jokatzen du horrek, eta bestelakoan irakurlea eraman egiten duen narraziotik atera egin naute halako sinesgarritasun arazoek; zoriarekin dute zerikusia oztopo horietako batzuek, baina pertsonaien ekintzekin besteek (hijaba janztea erabakitzen duen Klararena, esaterako), eta erreferentzia kulturalekin lotuak besteak (Pascal eta Rohmer 18 urteko gazteen hizpide?). Ordea, tarteka begitartea zimurtu arren, plazerez irakurri dut nobela, sinopsira murriztu ezin diren aurkikuntzak eskaintzen baitizkigu, fikzioarenak, alegia.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Ibai Atutxa Ordeñana

Poesia kaiera
June Jordan

Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Igor Estankona

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak