kritiken hemeroteka

7.474 kritika

Azken kritikak

« | »

Euskal Herria 2050 / Askoren artean / Gatuzain, 2003

Hausnartzeko gonbidapena Aritz Galarraga / Argia, 2020-01-19

Urtea bukatzen delarik ohikoak izaten dira atzera begirako, balantze, zerrendak. Zer esanik ez bukatu den urteak hamarkada aldaketa badakar. Gutxiago izaten dira urte berria hastearekin batera aurrera begirako, iragarpen, proiekzioak. Baina literaturak badu hor bide bat, etorkizuna irudikatzekoa, sarri distopia forman egiten dena, hau da, fikziozko etorkizun aski oker baten errepresentazioan. Ez dira asko halako literatur emaitzak gurean, eta akaso horregatik da ohargarri Euskal Herria 2050 liburu kolektiboa.

2003an argitaratua, gisako bildumek izan ohi duten nahas-mahasa da emaitza, bai egileei dagokionez —ezagunak zein ezezagunak biltzen ditu—, bai testuei dagokionez —gehienak dira ipuin, baina bada poema, are komikirik—, bai, zer esanik ez, liburuko testuen interesari dagokionez. Egile batzuk osoki lotzen zaizkio argitaldariak jarririko erronkari: “Gai honen inguruan zure ikusmoldea eta projekzioak libreki lantzea eskatuko genizuke”. Beste batzuk gehiago azken esaldi honi: “Edo zuk nahi duzun beste edozer”, —Gotzon Garateren ipuinak zer du gure etorkizuna irudikatzetik?—. Gaiari gehien lotzen zaizkionak dira interesgarrien, akaso irakurlearen espektatibengatik. Itxaro Bordarena ez da biribila, baina kurioski agertzen digu giza alienazioa ardatz duen etorkizun negatibo bat. Biribilagoa da Iban Zalduarena, biribilena —ipuin honegatik bakarrik merezi du bildumak—, migrazio desberdinak hizpide. Eneko Bidegain eta Maritxu Lopeperenek, ustez 2050ean kokatuta egonagatik, antz handiegia dute dagoeneko intuitzen dugun munduarekin.

Baina, urtea aldatu dugun honetan, hamarkada, batek bakarrik aipatzen du abiatu berri duguna, XXI. mendeko 20ko hamarraldia. Luzien Etxezaharretak, ez oso baikor noski: “2020 urte horietan ikaragarriko izurriteek jo zituzten munduko bazter batzu”. Eta ez osasun arloan bakarrik: “Euskal Herrian gertatu zen talde armatu batzu sortu zirela (…) Madrile eta Parise erasotuak izan ziren arma kimikoen bidez (…) Gipuzkoa osoaren deportatzea izan zen kapitulu lazgarrienetarik”. Ipuin distopikoa hau ere —hori desio, behintzat—, eta horrexegatik gure orainaz ere hausnartzeko gonbidapena.

Azken kritikak

Errua eta maitasuna
Markos Zapiain

Aritz Galarraga

Gauez harrizko zubiaren azpian
Leo Perutz

Joannes Jauregi

Minareteak Urdaibain
Jose Mari Pastor

Aiora Sampedro

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Iratxe Esparza

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Alex Uriarte

Poesia kaiera
John Berger

Javier Rojo

Ahanzturaren bezperan
Mikel Arruabarrena Larrarte

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Xabier Etxaniz Erle

Amua
Aritz Gorrotxategi

Hasier Rekondo

Pentaedroa
Kartxi - Txema Garcia-Viana

Javier Rojo

Hondarrak
Ruben Sanchez Bakaikoa

Txema Arinas

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Amaia Alvarez Uria

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Aiora Sampedro

17 segundo
Kirmen Uribe

Joannes Jauregi

Artxiboa

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Hedabideak