kritiken hemeroteka

7.706 kritika

Azken kritikak

« | »

Fakirraren ahotsa / Harkaitz Cano / Susa, 2018

Bueltan da Joannes Jauregi / Berria, 2018-12-23

Zazpi urte pasatu dira Harkaitz Canok Twist argitaratu zuenetik, baina saihetsezina da oraingo Fakirraren ahotsa haren argi kontra aztertzea. Desberdinak dira oso, baina, aldi berean, ezin dira bereizi. Bi-bien oinarrian dago errealitatearen eta fikzioaren arteko jolasa, egileak fikzioa erabiltzen baitu errealitatearen zuloak betetzeko. Abiapuntu hori konpartitzen dute bi nobelek; hortik aurrera, eleberri bakoitzak bere bidetik egiten du aurrera, hala narrazioan nola gaietan. Horren adibide dugu euskal gatazka delako horrek zer-nolako presentzia hartzen duen batean zein bestean; Fakirraren ahotsa ez baita, nik uste, Gauzaren literaturaren parte, nahiz eta ia itogarria den nobelan duen presentzia. Gatazkaren beste ifrentzu bat erakusten digu, nik uste, Twist-en aldean; ifrentzu bat ezin hobeto haragitua Imanol Lurgain pertsonaian.

Izan ere, Twist ez bezala, nobela hau pertsonaia bati buruzkoa da; are, artista bati buruzkoa, eta artista horren istorioak ardazten du eleberria. Kontatzen da bizitza bat bost partetan, bost bizialdi bereizitan, protagonista gazte militantetik —”Prest zaude gehiago konprometitzeko?”— zahar deserriratura —”Mahats hauek neronek jaso nitinan, duela ehun urte”. Bost parte dotore atonduak eta ezinago neurtuak, non istorioak ia bere kasa egiten duen aurrera eta non egileak ezin hobeto kontrolatzen dituen erritmoak, narrazioarena zein istorioarena, zeinak ez baitatoz beti bat. Pertsonaien lanketa ere aparta da; protagonistak oso-osorik betetzen du eleberria, baina arnasa hartzeko adina leku uzten die bigarren mailako pertsonaiei, haiek ere ederki karakterizatuta baitaude; are gehiago, pertsonaia nagusia ere karakterizatzen dute.

Gainerakoan, nobelak Canoren narraziogintzaren ohiko osagaiak ditu: poetikotasun neurritsu bat leku-giroen deskripzioetan eta pertsonaien elkarrizketetan, kutsu ia zinematografiko bat elkarrizketen eta narrazioaren taxutzean, testu onak nonahi… Guztiak ere egilearen literatur teknika zailduaren —ezen ez maiztuaren— erakusgarri, zeina esperimentazioaren mugetara eramatera ere ausartu baita inoiz, 216. orrialde inguruan, kasurako; bikaina, benetan, pasarte hori. Ohiko bikaintasun horretatik harago, baina, Fakirraren ahotsa-k apenas dakarren berritasunik, egileak gehiago sakontzen baitu girotzean eta metaforetan, arestian aipaturiko poetikotasun horretan, nahi bada. Eta arrazoiz, ziur asko. Baina, hari horri tiraka, esango nuke badagoela errazkeriarako joera bat, irudi poetikoen nolabaiteko higatze bat, batik bat bukaera aldera, zeina, bidenabar esanda, aukeran luzatuxe dagoen, ia azken ordu laurdena sobera duten filmen antzera. Esaterako, iruditzen zait —inpresio pertsonalaren kategorian sar genezake hau— nobelak sobera duela 319. orrialdetik 328.erako partea, sentimentalkeria erraza eta betelana —ederra izanik ere— baitira nagusi, eta narratzaileak ere estropezu egiten baitu. Esan beharrik ez dago horrek apenas kaskartzen duela nobela, baina pena da zeinen nabarmen egiten duen behera parte horretan.

Idazle bikaina dugu Cano, eta nobela ere, aparta, gorabeherak gorabehera. Baina nago motz geratuko zaigula egilearen dohain literarioak jada ezagunak genituenoi, betikoarekin —betiko jenial horrekin— gozatzeko lain baino ez baitigu ematen. Eta beharbada ez da gutxi.

Azken kritikak

Bidaideak
Agurtzane Intxaurraga / Arantxa Iturbe

Javier Rojo

Abaro
Itxaro Borda

Igor Estankona

Analfabetoa idazle
Agota Kristof

Irati Majuelo

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Ibon Egaña

Urrats urratuak
Askoren artean

Javier Rojo

Hiruki gatazkatsua
Marina Sagastizabal

Nagore Fernandez

Naparra, kasu irekia
Jon Alonso

Aiora Sampedro

Eros
Eric Dicharry

Javier Rojo

Bidasoan gora
Eneko Aizpurua

Mikel Asurmendi

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Argiantza
Pello Lizarralde

Hasier Rekondo

Nola gorde errautsa kolkoan
Miren Agur Meabe

Javier Rojo

"C'est la vie" kantatzen dute zaharrek
Karlos Zabala

Arrate Beristain Uriarte

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Rafa Ugalde

Artxiboa

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Hedabideak