kritiken hemeroteka

7.271 kritika

Azken kritikak

« | »

Hegodun poemak / Aintzane Galardi / Denonartean, 2018

Hiru liburu lasai irakurtzeko Jon Kortazar / El Correo, 2018-12-30

Durangoko uholdea amaitzeko zorian dagoela, hona hemen egunkarietan oihartzun handia lortu ez duten hiru liburu. Poesia lanak dira gainera. Baina nork irakurtzen du gaur egun poesia?

Irakurri dugu jada Irati Elorrietaren nobela sendoa, Sarrionandiaren Habanako gauen itzalak eta argiak, jokoak eta gogo irudikapenak, egutegia mila aldiz eraberritua. Harkaitz Canoren Imanol kantariaren bidea. Ai!, Cano, beti kazetari kultural nagusiaren gisa gure gaurkotasunean arakatuz, gure gizartearen alde ezkutuetan abentura zale, ikerle amorratu eta argi.

Baina nik mugaren mugetan diren liburuak ere baditut gustuko, arreta handirik sortu ez dutenak, ahapeka aholkatzen direnak.

Hara lehena. Agurtzane Galardi (1969). “Hegodun poemak”. Iruña Hiria III. Nazioarteko Poesia Sariketa irabazi duena. Nire ibilbidean ikasi dut literatur lehiaketa bat irabazi duenak ez duela berez askoz gehiago irabazten. “Xabier Lete” Poesia Lehiaketa irabaztekotan egon omen zen liburua, baina Juanjo Olasagarrek jaso, azkenean, eta liburua beste ibilbide bat egitera joan zen. Gazteleraz idazten diren egunkarietan bere txokotxoa izan du, euskarazkoetan oso gutxi edo ezer ez. Eta liburuak merezi du. Galardik ohi duenez, historia bakarraren inguruan osatu du poema bilduma. Asmo bakarra, hizkera poetiko berezia. Hegodunak dira poemak andere pilotu baten inguruan, Amelia Earharte-en inguruan, idatzi duelako poema liburua. ohi duen fintasunez, ohi duen xarmarekin. Ikuspuntua, gaia iradokizunez (eta irudiz) betetzeko ahalmena baitu idazleak. Galardiren liburuek badute hainbat elkarrizketaren oihartzuna, hemen irudi bat, han aipu zuzena, irudi mundua beti, eta inpresioz eta sentsibilitatez eraikita mundua ageri da orrialdeetan eraikia.

Patxi Ezkiaga (1943-2018), garai bateko poeta ezaguna, hil zela egunkari bateko kirol arloan irakurri nuen. Poeta bat hil zela futbol talde baten zale zelako ekarri zitzaigun gogora. Gurea sistema sendoa dela (eta Europako literaturarekin parekatzekoak garela) esaten dutenentzat zer pentsa ematen duen paradoxa! Bitxia berria. Ederra paradoxa! Eskerrak Balea Zuria argitaletxeak poetaren indarra hurbildu digun! “Blues bat bizitzari” da liburuaren izenburua eta poetaren erabateko antologia ederra jarri zaigu begien aurrean. “Aurpegi bat eman nahi izan diot,/ bakardadeari/ kontraesanaren hariak ehoa”: horra bukaerako poemaren hasiera. Ezkiagaren poesia sotila izan da, xarma berezia sortu duena. Eta heriotzaren orduan ederra da bizitzaren bluesa entzutea. Aspaldi idatzi nuen haren poesiaz: “Sormen mundua sentsibilitatez ikusten duen poeta dugu, eta ez da zalantzarik hizkuntzaren erabileran poeta nagusia dugula” Gaur esaldia berretsi nahi nuke. Besterik ez.

Euskal poesiara agertu eta joan doan poeta askorik badago gurean, traiektoria laburreko idazleak deitu ohi ditugu. Agian, horrelakoa izango da Manu López Gaseni (1961). Baina gaurko irakurleentzako liburu edena idatzi du: “Aldi baterako”. Heriotzatik hurbil den gizakiaren aitorpena, aldi baterako garela gogora ekarri duen testua. baina erraietatik, hurbiletik, esperientziatik hitz eginez, heriotzaren arnasa eztarrian edanez idatzitako liburua da López Gaseniren hau. “‘Itzuli’ nintzenean/ zure begiak ikusi nituen/ lehendabizi”. Esperientzia ahopeka adieraziz, hitz gutxitan. Baina indarrez, minez, eta mina irakurleari ahoaren ertzean utziz. “Munduaren ifrentzua, ikusi dut mirailaren beste aldean” eta testigantza eman du. Emozioa, eta emozioarekiko lotura: liburuaren indarrik handiena.

Mugaren mugan dago poesia. Mugaren mugan daude hiru poetak, hiru liburuok. Zubitegian begiratu dut liburu hauen harrera. Galardi: 0 kritika. Ezkiaga: kritika 1. López Gaseni: kritika 1. Hiru liburu mugetan. Hiru liburu uholdea pasatzerakoan irakurtzeko.

Azken kritikak

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Igor Estankona

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Peru Iparragirre

Irautera
Castillo Suarez

Javier Rojo

Ia hemen
Juanjo Olasagarre

Mikel Asurmendi

Julien Vinsonen hegaldia
Patxi Zubizarreta

Aiora Sampedro

Kamisoi zuri zetazkoa
Alaine Agirre

Joannes Jauregi

Gauaz parke batean
Jon Mirande

Aritz Galarraga

Ur biren artean
Patxi Iturregi

Estibalitz Ezkerra

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Alex Uriarte

Han ez banengo bezala
Slavenka Drakulic

Ibon Egaña

Ez da erditzea
Ione Gorostarzu

Javier Rojo

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Peru Iparragirre

Denok gara Google
Xabier Etxaniz Rojo

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Raf Atxuri

Artxiboa

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Hedabideak