kritiken hemeroteka

8.031 kritika

Azken kritikak

« | »

Atzo / Agota Kristof (Eskarne Mujika) / Alberdania/Elkar, 2003

Erroen desira Asier Sarasola / Gara, 2003-04-05

Deserrotuen istorioa dugu Atzo, Agota Kristoffen laugarren nobela hau. Protagonista deserrian bizi da, idazlea bera bezala (eta ez dira honetan parekotasunak amaitzen), ihes egiteko beharrean ikusi zuelako bere burua hamabi urte zituela. Sustraiak haizkorakada hiltzaile batez mozten saiatu zen, eta izena ere aldatuko du herrialde berrira iritsitakoan. Nortasun berri bat. Nortasuna agiriek diotena baino sotilagoa da aldiz, eta ez dira horren erraz ixiltzen iraganean egindako orroen oihartzunak. Errorik gabeko protagonista beraz, errari bizitzea derrigor duena. Arrotz, atzerritarra delako. Arrotz, idazlea delako. Arrotz, bakartia delako.

Aitzakiotaz ederki baliatzen da Kristoff etorkinen bizi-kondizio latzak salatzeko eta bizi amaiera lazgarriak azaltzeko. Aberria sabelean dutenak eta iraganean. Nahita aipatzen ez diren herriak, hiriak, herrialdeak. Deserrotze globalizatuaren isla. Idazlea dugu Tobias protagonista, babes-herriko hizkuntza darabilena hasieran, ama-hizkuntzara jotzen duena herkideak azaltzen zaizkionean bizitzan, eta asaldatzen duten korapiloen nobela aritzen du gauero. Hortan datza bere idazle grina. Horregatik Atzo, atzera begiratuz idazten duelako Tobiasek. Dioten letren errepublika, tigreak ixilarazteko ihesbidea bizi berri baterantz. Pertsonaia bakartiak marrazten dira eleberrian. Zerbaiten jabe izateak, lanaren jabe adibidez, edo nahiak bederen, asetzen ez dituenak, euskarri antzera norbait nahi luketenak. Maitasunaren bandera astintzen dutenak. Maitasun ezinezkoak, maila sozial ezberdinen halabeharrezko mugen eta ixilpean gordetako harresi moralen poderioz. Protagonistaren haurtzaroan gogora iltzatu neskatila oroi, bere noraezaren gidari bilakatzen dena eta idazlearen kasualitateak Tobiasen bizitzan berragertaraziko duena. Maitasun ezinduak, noraezaren geltoki bezala. Zeinetan ohe eta bazka bero soilek emakume/ama izena hartzen duten. Ametsetan eta arrastaka, horrela bizi du maitasuna deserrotuak.

Eta guztia, Kristoff hungariarraren ohiko moduan. Esaldi laburretan bildutako kontakizuna, deskribapen zabalak alde batera utzita, xehetasunen katalogorik gabe, ez-idatzia iradokiz. Haria eta mamia. Mezua ahalik eta garbien irits dadin. Jatorrizkoaren (frantseseraz, Hier) ezezagutza aitortuz, esan Eskarne Mujikaren itzulpenak ez duela inolaz ere zailtzen irakurketa eta ez dirudiela bidean aberastasunik galdu denik, izan ere, ez da lehenengo aldia Agota Kristoffen mundua euskaratzen duena. Era berean, ez dago lirikotasunaren ukapenik, aitzitik, protagonistak luma dantzatzen duenean erregistro-aldaketa nabari da, jantzi poetiko finez gogoetak, protagonistaren liburuaz haurdun Atzo. Honela, maldan behera baina ez amiltzen, iragaten dira orriak, eta bata bestearen atzetik kateatzen dira gertakizunak erritmo biziz.

Eta iraganeko orroen oihartzunak, eguneroko tiktak-a direlarik, Tobias erloju-fabrika batean jartzen du lanean idazleak, denboraren eskuburdinak lanbide. Galtzaileen ironiaren printza bat, Atzo umore goibelez blai baitago. Deserrotuen begirada goibelaz, deserrotuen irribarre garratzaz. Aspalditik ezagun ditugunak bazter txiki honetan.

Azken kritikak

Landura
Jose Luis Otamendi

Maddi Galdos Areta

Samuel eta Slawo
Karlos Linazasoro

Aitor Francos

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Jose Luis Padron

Liztor mutanteak
Santi Leone

Mikel Asurmendi

Landura
Jose Luis Otamendi

Jon Martin-Etxebeste

Amaren heriotzak libreago egin ninduen
Mari Luz Esteban

Mikel Asurmendi

Feminismoa denon kontua da
Bell Hooks

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Jon Martin-Etxebeste

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Amaia Alvarez Uria

Desertuan behatxuloa
Anjel Lertxundi

Ibon Egaña

Araka ditzagun gure bazterrak
Askoren artean

Jon Martin-Etxebeste

Kandelikara
Harkaitz Cano

Peru Iparragirre

Zoonomia
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Itzalen distira
Arrate Egaña

Hasier Rekondo

Artxiboa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

2021(e)ko azaroa

2021(e)ko urria

Hedabideak