kritiken hemeroteka

7.304 kritika

Azken kritikak

« | »

Neguko argiak / Irati Elorrieta / Pamiela, 2018

Mugimenduaren hariak Iratxe Esparza / Gara, 2018-12-01

Irati Elorrietak argitaratu berri duen eleberrian hasieratik noraezean dabiltzan pertsonaien mugimendu geldoan sartzen gara, horien nondik norakoen zirrikituetan arakatuz. Neguak hiriaren taupadak moteltzen ditu eta horiekin batera testuaren erritmoa; izan ere, berrogeita lau ataletan banatuta, akzioak kontatu baino, egileak denbora eta espazio zehatzetan utzitako aztarnak eta inpresioak biltzen ditu. Ez dago ardatz nagusirik eta ekintza narratiboa pertsonaien ahotsen artean lausotzen da; aldiz, oinarrizkoak dira hiriaren deskribapenak eta pertsonaien gogo-aldarteak, ahaztu gabe obraren garapena ziurtatzen duten protagonisten joan-etorriak.

Martak eta Añesek beren inguruan daudenekin lekuak eta denbora-tarteak partekatzen dituzte; Xuan, Max, Martin, Claire, Lasse, Emiko eta Kai betiere bat-batekotasunetik elikatzen dira, beharbada guztiek nostalgiaren oihartzuna zokoratu nahi dutelako. Marta haurdun dago eta Martinekin, bikotekide manipulatzailearekin, bizi da; Añesek ere badaki zeintzuk diren tratu txar psikologikoen ondorioak, horregatik Bruno utzi eta, Martari jarraituz, Berlinera joatea erabaki du. Baina, iraganaren itzala saihestea ez da erraza eta Añesi haren barruko eta kanpoko espazioa okupatzen duen Estebanen fantasma agertzen zaio, bukatu gabeko harreman frustragarriaren presentzia. Hark Añesen oroitzapenak berpizteko funtzioa bete balezake ere, bion arteko elkarrizketek eta bizi izandakoak berresten dute irakurketan sumatzen den azaleko erlazioa. Hori dela eta, Esteban pertsonaia ahul samarra iruditu zait eta ez dakit zenbaterainoko justifika daitekeen horrenbesteko garrantzia izatea; orduan, egon ezean, Añesen bizimodua baldintzatuko luke? Ez dut uste, batez ere eleberrian oraina eta protagonistek bidean topatzen dituzten harremanak baitira berebizikoak.

Bestalde, espazioak erabakigarriak dira pertsonaien izaeran, gainera, duten balio sinbolikoa aipa daiteke. Espazio fisikoak, psikologikoak eta sozialak jartzen dira erdigunean; hala ere, horien artean badago bat, etxearena, protagonisten garapenarekin oso lotuta dagoena. Lekualdatze bakoitzean etxea da babes edo arrotzaren sentimendua eragiten duen espazioa, eta, eleberriak aurrera egin ahala, pertsonaiek baino, etxeek irabazten dute nortasunean. Areago, pertsonaien iragatearen eta mugimenduaren espazioa da etxea eta haien bilakaera pertsonalarekin erabat lotuta dago, etxea konpontzen eta apaintzen duten bitartean protagonistak ere espazio fisikoan errotzen doazelako; etxea, beraz, iraganeko nostalgiaren erakuslea da eta, aldi berean, etorkizuneko igarlea. Horrez gain, nabarmena da espazioaren inguruan sortzen den dikotomia: batetik, hiriko espazio irekia dugu, kaleak eta parkea, istorioak sortzeko eta hiriaren arima zein panorama fisikoa deskribatzeko ahalmena dutenak; bestetik, etxeko espazio itxia eta intimoa. Bi horiek ezinbestekoak dira pertsonaien pertzepzioen eta sentimenduen luzapenean, haien bidez, egileak distantzia fisiko eta psikikoak margotzen dituelako.

Esan bezala, eleberrian ez dugu ardatz sendorik topatuko eta bai, ordea, Berlingo neguan gurutzatzen diren istorio saretuak, hiriak osotasuna ematen baitie liburuko mikro-trama ugariei. Pertsonaiek espazioan eta denboran bidaiatzen dute eta mugitzen dira giza-harremanen mapa osatuz; agian, hori izan daiteke guztiok lotzen dituen hari mehea: denek ezagutzen dute bakardadea eta hiriaren anonimotasunaz gozatzen dakite, laburbilduz, denak dira espazioan egindako inskripzioak. Azken finean, aurreko bizimoduarekin bukatzeak haustura dakarrela kontziente izanik, ni-a litzateke topatu nahi duten helburu geografiko metaforikoa.

Azken kritikak

Irautera
Castillo Suarez

Igor Estankona

Jekyll doktorearen eta Hyde jaunaren kasu bitxia
Robert Louis Stevenson

Joannes Jauregi

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Aiora Sampedro

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Alex Uriarte

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Iratxe Esparza

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Ibon Egaña

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Javier Rojo

Fake news, ez dira atzo goizekoak
Fito Rodriguez

Mikel Asurmendi

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Peru Iparragirre

Mila ezker
Garbiñe Ubeda

Aritz Galarraga

Atzerrian
Nerea Balda

Javier Rojo

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Cesare Pavese

Aiora Sampedro

Artxiboa

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Hedabideak