kritiken hemeroteka

7.096 kritika

Azken kritikak

« | »

Ez adiorik / Raymond Chandler (Xabier Olarra) / Igela, 1991

Ez adiorik Irati Jimenez / ilbeltza.eus, 2018-09

Ez dakit benetan genero beltza maite ote dudan. Edo Raymond Chandlerren eleberriak gustatzen ote zaizkidan, besterik gabe. Nire zaletasunean misterio bat argitu beharko balitz ni neu genero ariketa baten protagonista bihurtzeko, horixe litzateke. Genero beltzari buruz zer sentitzen dudan jakitea. Maite dut, bai, baina Chandlerretik haratago… zenbat?

Generoa edo generoaren aita, zein maite dut gehien?

Hamasei urte inguru nituen bere liburu bat irakurri nuen lehen aldian (Betiereko loa, gaztelaniaz). Nerabea nintzen, beraz, eta hala ere —lotsa ematen dit aitortzeak, baina— oraindik buruz dakit bukaera (“de camino a la ciudad paré en un bar y me tomé un par de whiskis dobles. No me hicieron ningún bien. Todo lo que hicieron fue recordarme a Peluca de Plata. Nunca más volví a verla”).

Jarraian irakurri nituen beste guztiak, denak sukarretan. Bakarra aukeratu beharko banu Ez adiorik litzateke. Negarretan maitemindu ninduen baina ezin dut esan zergatik, bukaera kontatzea litzateke eta inork ez badu irakurri ez diot izorratu nahi. Irakurtzeko esan nahi diot. Zoaz! Alde hemendik! Irakurri! Philip Marlowek lagun bat egingo du, berak ere ez daki zergatik edo nola baina ez du lagun hori borroka triste eta luze bat eman gabe galduko. Ez behin, birritan baino.

Chandlerren eleberriak maskulinitatearen nobleziari egindako kantuak dira. Hiri sortu berriek egiten dituzten zauriei buruz hitz egiten dute eta rock and rollaren hiri-epopeia errebeldeen atariko dira, neurri handi batean.

Protagonista ezinezko heroi bat da, benetan funtzionatu duen azken arketipo erromantikoa, agian. Autorearen sentimentalismoak eta generoaren gogortasunak egin zuten posible eta testuaren literatur maila paregabeak egin zuen, betiereko, loa bezala.

Horregatik, ze inporta dio generoa maite badut edo zu zeu maite bazaitut? Adiorik ez, Chandler. Genero beltzak kontakizun kaskar asko utziko dizkigu eta errealiteateak narrazio beltz ugari. Baina zu hortxe mantenduko zara, ezta? Zeure arimaren jabe.

Eta neure bihotzaren jaun.

Azken kritikak

Hitzen ahairea
Gotzon Barandiaran

Mikel Asurmendi

Bihotzean daramagun mundua
Maite Darceles

Amaia Alvarez Uria

Aramotz
Iñaki Irasizabal

Aiora Sampedro

Maitalea
Marguerite Duras

Joannes Jauregi

Tximeletak bizkarrean
Ugaitz Agirre

Ibon Egaña

Poesia kaiera
Al Berto

Javier Rojo

Poesia kaiera
Alejandra Pizarnik

Peru Iparragirre

Pausoa noiz luzatu
Andoni Egaña

Amaia Serrano Mariezkurrena

Beltzak, juduak eta beste euskaldun batzuk
Joxe Azurmendi

Javier Rojo

Emakume burugabea
Antxiñe Mendizabal Aranburu

Jose Luis Padron

Azalberritze bat
Esti Martinez Diaz de Cerio

Igor Estankona

Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak
Iban Zaldua

Aiora Sampedro

Zu entzuteko gaude
Xabier Mendiguren Elizegi

Joannes Jauregi

Maitalea
Marguerite Duras

Hasier Rekondo

Artxiboa

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Hedabideak