kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Hitzontziak / Xabier Montoia / Susa, 2017

Tragediako maskaren dantza Aiora Sampedro / Berria, 2018-01-14

Joan den urteko azken txanpan argitaratutako nobela dugu Xabier Montoiaren Hitzontziak. Liburuaren azalean kafetegi bateko argazkia agertzen da; lehen begiradan, nobela hau osatzen duten lau pertsonaiak elkartzen dituen Iturri kafetegia izan daitekeela iradoki dezake, baina etengabeko ezleku batean bizi dira protagonistak, iraganak oraina bizitzen utziko ez balie bezala.

Azken hamarkadetako euskal giro politikoan errotutako ingurunea agertzen da koru-nobela honetan, eta pertsonaia bakoitzaren ibilbidearen bidez hainbat hausnarketa filosofiko eta politiko egin eta zalantzak plazaratzeko aukera agertzen zaio egileari. Hitzontzi hutsak dira lau protagonistak: iraganeko mamuek eragiten dieten sufrikarioa eraman ezinda, etengabeko bakarrizketa bizi dute; memoriaren kapitulu bat itxi ezinik, behin eta berriz berritzen dute.

Pertsonaien barne-min hori gertuko euskal historiako gertakariekin gurutzatzen da, Iruñetik Donostiara, poli-milietatik Michelin izarretako jatetxeetara doan ibilbidearekin. Montoiak begi zorrotz baina sentiberaz esploratzen du pertsonaien mina, erantzun bila. Puntu horretan jotzen du goia nobelak.

Hizlari bakoitzaren pentsakizunak trinkotasunez josiak eta gertakarien segidan egoki txertatuak ageri dira. Horrek ahalbidetzen du istorioaren intentsitatea progresiboki areagotzea, tragedia moderno baten gisan, amaieran irakurleak pertsonaiak tormentatzen dituen egia ezagutu arte.

Tragedia grekoan antzezleek maskarak baliatzen zituzten pertsonaia bat baino gehiago irudikatzeko. Tragedia zaharrean nola, pertsonaiek prototipoak irudikatzen dituzte, baina prototipo horien kontraesanak arakatuz gustura dabil Montoia. Lau pertsonaietarik bi ezkertiar militante ohiak ditugu, eta horiekin kontrapuntuan agertutako prototipoa dugu Gloria: hiritar burgesaren irudikapena, hain zuzen. Bainaren bat jartzearren aipatuko nuke Gloria, zeinaren eraikuntza psikologikoa beste pertsonaiena baino soilagoa egin zaidan. Espero zitekeenaren diskurtsoa aurkitu dut bere ahotan.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak