kritiken hemeroteka

8.826 kritika

« | »

Hitzontziak / Xabier Montoia / Susa, 2017

Tragediako maskaren dantza Aiora Sampedro / Berria, 2018-01-14

Joan den urteko azken txanpan argitaratutako nobela dugu Xabier Montoiaren Hitzontziak. Liburuaren azalean kafetegi bateko argazkia agertzen da; lehen begiradan, nobela hau osatzen duten lau pertsonaiak elkartzen dituen Iturri kafetegia izan daitekeela iradoki dezake, baina etengabeko ezleku batean bizi dira protagonistak, iraganak oraina bizitzen utziko ez balie bezala.

Azken hamarkadetako euskal giro politikoan errotutako ingurunea agertzen da koru-nobela honetan, eta pertsonaia bakoitzaren ibilbidearen bidez hainbat hausnarketa filosofiko eta politiko egin eta zalantzak plazaratzeko aukera agertzen zaio egileari. Hitzontzi hutsak dira lau protagonistak: iraganeko mamuek eragiten dieten sufrikarioa eraman ezinda, etengabeko bakarrizketa bizi dute; memoriaren kapitulu bat itxi ezinik, behin eta berriz berritzen dute.

Pertsonaien barne-min hori gertuko euskal historiako gertakariekin gurutzatzen da, Iruñetik Donostiara, poli-milietatik Michelin izarretako jatetxeetara doan ibilbidearekin. Montoiak begi zorrotz baina sentiberaz esploratzen du pertsonaien mina, erantzun bila. Puntu horretan jotzen du goia nobelak.

Hizlari bakoitzaren pentsakizunak trinkotasunez josiak eta gertakarien segidan egoki txertatuak ageri dira. Horrek ahalbidetzen du istorioaren intentsitatea progresiboki areagotzea, tragedia moderno baten gisan, amaieran irakurleak pertsonaiak tormentatzen dituen egia ezagutu arte.

Tragedia grekoan antzezleek maskarak baliatzen zituzten pertsonaia bat baino gehiago irudikatzeko. Tragedia zaharrean nola, pertsonaiek prototipoak irudikatzen dituzte, baina prototipo horien kontraesanak arakatuz gustura dabil Montoia. Lau pertsonaietarik bi ezkertiar militante ohiak ditugu, eta horiekin kontrapuntuan agertutako prototipoa dugu Gloria: hiritar burgesaren irudikapena, hain zuzen. Bainaren bat jartzearren aipatuko nuke Gloria, zeinaren eraikuntza psikologikoa beste pertsonaiena baino soilagoa egin zaidan. Espero zitekeenaren diskurtsoa aurkitu dut bere ahotan.

Azken kritikak

Nola esaten zaio agur ama bati
Uxue Razkin

Peru Iparragirre

Mari-alderrai
Colette

Aritz Galarraga

Erreplika
Maialen Berasategi Catalan

Ibon Egaña

Hegal egiten
Eneko Bidegain

Mikel Asurmendi

Sorbatza
Markel Sanchez

Asier Urkiza

Dakigun hori
Garazi Arrula Ruiz

Nagore Fernandez

Ipuinak eta antzezlanak
Lourdes Iriondo

Amaia Alvarez Uria

Ezezagunak trenean... irakurtzen
Miren Billelabeitia

Paloma Rodriguez-Miñambres

Dakigun hori
Garazi Arrula Ruiz

Mikel Asurmendi

Narrugorrik
Ixiar Rozas

Peru Iparragirre

Lera
Castillo Suarez

Maialen Sobrino Lopez

Hezitopia
Nora Salbotx

Joxe Aldasoro

Atzerakarga
Fermin Etxegoien

Asier Urkiza

Manifestu filosofikoa
Agustin Arrieta Urtizberea

Aritz Pardina Herrero

Artxiboa

2026(e)ko azaroa

2026(e)ko urria

2026(e)ko iraila

2026(e)ko abuztua

2026(e)ko uztaila

2026(e)ko ekaina

2026(e)ko maiatza

2026(e)ko apirila

2026(e)ko martxoa

2026(e)ko otsaila

2026(e)ko urtarrila

2026(e)ko

Hedabideak