kritiken hemeroteka

7.355 kritika

Azken kritikak

« | »

Haizeari begira / Jon Ariza de Miguel / Elkar, 2017

Kimerak leihotik begira Peru Iparragirre / Berria, 2017-09-17

Ohe hotzak (Elkar, 2016) argitaratu zuenetik urtebete pasa igaro denean aurkeztu du bere bigarren eleberria Jon Ariza de Miguelek (Portugalete, Bizkaia, 1979). Europa zaharreko uharte bateko hiriburuan anaiarekin opor egun batzuk igarotzeko asmoz, bertako hotel bakarrera heldu biharamunean ematen dio hasiera istorioari Haizeari begira (Elkar, 2017) nobelako narratzaile-protagonistak. Lau ataletan —egun bakoitzeko bat— banatutako compte-rendu partzial eta pertsonal honetan aurrera egin ahala, anaiak Atreo izengoitiaz deitzen duen gizonaren barne-munduan murgilduko gara; munduaz duen esperientzian eta gogoetetan.

Hasteko eta bat, aitor dezadan: deseroso sentiarazi nau pertsonaiak. Harekiko enpatia izpirik ez dut sentitu, urrunekoa eta interes bakoa iruditu zait. Lehen pertsonan narratutako istorioa denez, kosta egin zait pertsonaia eta liburua bereiztea eta protagonista dandyaren gogoetak narda handiegirik gabe irakurtzea.

Kontakizuna hasi eta gutxira diosku Atreok, logelako leihotik pareko etxeko bizilaguna ikusi duenetik, harengan pentsatzeari utzi ezinik dabilela. Are, posible duen guztietan paratzen da hurrengo egunetan leihoaren aldamenean, Susana izendatu duen emakume ezezaguna zelatatzeko. Atreo gizon jantzi eta ongi heziak ez du inongo arazorik ezagutzen ez duen norbait bere etxean dagoela zelatatzeko; izan ere, Susana “ederra” da, eta “beharrezkoa” zaio ahal duen aldiro leihora gerturatzea, ikusiko duen esperantzaz; egiten ari dena apenas zalantzan jarri gabe. Horretan ematen ditu anaia Tiestesekin pasa beharreko egunak. Voyeurismora heltzen ez den arren, hainbat fantasia eraikitzen ditu Atreok, Susanarekin balizko enkontruak imajinatuz, elkarrizketak asmatuz. Memento horietan lausotu egiten da kontakizunean gertatzen ari denaren eta narratzailearen fantasiaren arteko muga.

Liburuaren hasierako eta amaierako aipuek iradokitzen dute liburuaren kontrazalean aipatzen den ekintzaren eta kontenplazioaren arteko dilema, ustez, protagonista harrapatuta daukana. Bere baitatik eta mundura ateratzeak Atreori arrisku handiegia ekarriko liokeela dirudi, gehiago interesatzen zaiola liburu eta gogoeta estetikoetan bizitzea, edo kimeratan galtzea, bere burua zalantzan jartzeko aparteko beharrik gabe.

Izen propioen faltan, bi pertsonaia nagusien, bi anaien, izengoitiak baino ez zaizkio eskaintzen irakurleari. Izen horien jatorrian dagoen mito klasikoa —narratzaileak laburki azaltzen duena—, pertsonaia nagusiak izengoitiok hartzera eraman zituen gaztetako pasadizoa eta eleberriaren trama nolabait elkartzen dituen tema bat bada liburuan, amaieran argi ikusten dena, nahiz errebelazioaren aurretik ere zantzu batzuk ageri diren kontakizunean.

Ariza de Miguelek aise darabil idazkera soila eta baita, batzuetan, poetikora hurbiltzen den estiloa ere, protagonistaren barne-diatriba eta paisaiako detaileen inguruko askotariko gogoeta eta dibagazioak emateko. Ahozkoan ohikoak ez diren “hots”, “hau da” eta antzeko diskurtso markatzaileen erabilerak, ordea, egiantzekotasuna kentzen die narratzailearen jarduna eteten duten elkarrizketa batzuei. Baina baliteke ahozko formulen idatzizko baliokidetza ezegokiarena baino hizkuntzaren normalizazioarena izatea auzia.

Azken kritikak

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Alex Uriarte

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Estibalitz Ezkerra

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Igor Estankona

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak