kritiken hemeroteka

7.020 kritika

Azken kritikak

« | »

Patagoniara Hazparnen barrena / Kepa Altonaga / Pamiela, 2017

Euskaldunak Argentinan Javier Rojo / El Correo, 2017-09-02

Bereziak dira Kepa Altonagak argitara ematen dituen saiakera liburuak. Zientzia dibulgazioa eta historia nolabait uztarturik haren liburuetan idazleak erakutsi nahi duen ikuspuntua, fokua, nabarmendu egiten da bertan agertzen den informazioaren gainetik. Oraingo saiakera liburu honetan, “Patagoniara Hazparnen barrena” izenburuarekin argitaratu den idazlanean, ikuspuntu pertsonal hori ikusteko aukera berria dugu. Idazlanak azpititulua dauka, baina nago azpititulu horrek gaia argitzeko baino edukiari misterio gehiago emateko balio duela: “Lotilandiakoak herri birlandatuan”. Altonagaren saiakera honetan Florentzio Basaldua bilbotarraren asmo utopikoaren bila abiatzen da. Pertsonaia bitxi hau Bilbon jaio zen 1853an eta Argentinara emigratu zuen, beste hainbatek bezala. Ingeniari moduan aurkezten zuen bere burua, eta ideia bat bururatu zitzaion Amerikara joandako euskaldunentzat: Euskal Herri berri bat sortzea Patagonia aldean. Asmo utopiko honek izena ere bazuen, “Eskal-Berri”, eta Argentinako presidenteari aurkeztu zion XIX. mendearen amaieran. Basalduaren egitasmo utopiko hau saiakeraren muina izanik, Kepa Altonagari oinarrizko hari narratibo bat eskaintzen dio Ameriketara (kasu honetan Argentina aldera) joandako euskaldun batzuen nondik-norakoak azaltzeko.

Basalduaren proiektuak, jakina, ez zuen aurrera jo, eta gaur egungo ikuspuntutik begiratuta arazo etikoak eta guzti sortzen ditu, batez ere kontuan hartzen badugu egitasmo hori burutu ahal izateko genozidio bat egin beharrezkoa zela. Edonola ere, halako asmoek giza nahia edozertarako gai zela pentsatzen zuen gizarte baten ideia ematen digute, idealizazioa lagun. Eta idealizazioa dela-eta, topo egiten dugu idazlan honen azpititulua agertzen den hitzarekin: Lotilandia, izen hori ematen baitio egileak Pierre Lotiren irudimenean baizik existitzen ez zen Euskal Herriari. Egia da batzuetan idazleak erabiltzen duen hari narratiboa oso ahula dirudiela eta informazioan aurkitzen dituen hutsuneak espekulazioen bidez betetzen dituela.

Edonola ere, Altonagaren idazlana dibertigarria da eta interesik handienarekin irakurtzen da. Gauza jakina da: “Se non è vero, è ben trovato”.

Azken kritikak

Keinu konplizeak
Karlos Cid Abasolo

Igor Estankona

Neska bat leku inposiblean
Xabier Amuriza

Joannes Jauregi

Emakume burugabea
Antxiñe Mendizabal Aranburu

Aiora Sampedro

Azala erre
Danele Sarriugarte

Iratxe Esparza

Poesia kaiera
Ezra Pound

Igor Estankona

6012
Karlos Linazasoro

Javier Rojo

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Peru Iparragirre

Septentrio
Aurelia Arkotxa

Aritz Galarraga

Ohe hutsetan
Izaskun Gracia Quintana

Javier Rojo

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Aiora Sampedro

Arrotza
Albert Camus

Joannes Jauregi

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Estibalitz Ezkerra

Azala erre
Danele Sarriugarte

Hasier Rekondo

Zu entzuteko gaude
Xabier Mendiguren Elizegi

Javier Rojo

Artxiboa

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Hedabideak