kritiken hemeroteka

8.068 kritika

Azken kritikak

« | »

Idi orgaren karranka / Victor Hugo (Koldo Izagirre) / Elkar, 2002

Euskal Herria beste begiz Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2003-01-26

Egia da bidaiari asko igaro dela Euskal Herritik. Batzuek denbora gutxi egin zuten bertan; beste batzuek, gehixeago. Batzuek ikusitakoari buruz idatzi zuten, eta azkenik famaren lurrina iritsi zuten per secula seculorum, eta orain usaintsuak dira, usaingarri bezain. Beste batzuek ez zuten batere idatzi eta haien oroipenik ez da; ez da egongo ere haiei buruzko oroitzapenik. Eskerronekoak baikara euskaldunok, guri mesede egiten digutenekin ez besteekin. Victor Hugok mesede handia egin digu; ez dugu berehalakoan ahantziko, nekez lor baitezake euskaldunak Hugo baino enbaxadore hobeagorik. XIX mendean bisitatu gintuen arren, beti izango dugu gogoan.

Victor Hugo, dena dela, bidaiari porrokatua izan zen: Bizitza erdia igaro zuen honat-harat, batzuetan berak hala nahita, besteetan, behartuta, alegia, erbesteratuta. Victor Hugo, idazle handiaz gainera, iraultzaile izan baitzen 1830ean. Orduko gertaerei buruzko testu sorta bat idatzi zuen, “1830ko iraultzaile baten ideia eta iritziak”. Han irakur daiteke honako esaldi hau: “Erregeen azken arrazoia kanoi-bala da. Herrien azken arrazoia, harri-koxkorra”.

Ez dago gaizki. Ez da harritzekoa erbestean urte asko eraman izana. Dreyfussen kasua gertatu zenean, aldekoen saldoan jarri zuen bere burua, Zolarekin batera: “J’accuse”. Ez zen edozein, ez, Victor Hugo. Ez ziren edozein orduko idazleak.

Victor Hugo, besteak beste, Euskal Herrian zehar ibili zen. Baiona, Irun, Pasaia, Lezo eta Donostia ezagutzera iritsi zen, ez azaletik, irakur daitekeenez. Donostiari buruz idatzi zituen hitzek badute antza Barojak geroxeago idatzitakoekin.

Barojari, ordea, bertakoa izaki eta, ez diote barkatu. Testu indartsuak dira, izan ere, Victor Hugok izurik batere gabe idazten zuen, burura etorri bezala botatzen zuen bururatutakoa paper zuriaren gainera, geroaz pentsatzeke. Hugoren prosa —eta haren poesia esango nuke— ibaia da, ibai luze eta lasterra, baina argia oso. Gutxik izan dute halako askatasuna idazteko. Gizon askea baitzen, inor gutxi bezala.

Azken kritikak

Keinura itzuli
Elena Olave

Irati Majuelo

Poema liburu bat ---irakurtzeko jarraibideak---
Angel Erro

Maddi Galdos Areta

Ipuina engainua da
Iban Zaldua

Aitor Francos

Isildutako eskuak
Jon Abril

Aitor Francos

Atsoa
Victor Catala

Nagore Fernandez

Erretzaile damutuen konpainia
Aingeru Epaltza

Asier Urkiza

Borrokalari transgeneroak
Leslie Feinberg

Amaia Alvarez Uria

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Ibon Egaña

Amatu
Maite Lopez Las Heras

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Irati Majuelo

Kale gorriko umeak
Pier Paolo Pasolini

Ibai Atutxa Ordeñana

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Jon Martin-Etxebeste

Azken etxea
Arantxa Urretabizkaia

Mikel Asurmendi

Hamahiru ipuin
Luisa Carnes

Asier Urkiza

Artxiboa

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

Hedabideak