kritiken hemeroteka

7.357 kritika

Azken kritikak

« | »

Fotogramak / Goiatz Labandibar / Elkar, 2016

Hitzezko irudiak Iraitz Urkulo / Berria, 2016-06-12

Goiatz Labandibarrek bi zaletasun uztartu ditu bere lan berrian: argazkigintza eta literatura. Diziplina osagarriak direlakoan, haren bigarren ipuin-liburu argitaratua den honetan, hainbat argazki zaharretatik abiatu da irudimena aske utzi eta horietan oinarritutako narrazioak idazteko. Proiektua ez da, ordea, paperean agortzen; izan ere, Elkar argitaletxeak atari digital bat sortu du, gogoa duten irakurleek argazkiak ikusi eta horien inguruko informazioa (irudiaren izena, argazkilariari buruzko datuak, etab.) jaso dezaten. Hala, idazlearen begiradak argazkilariarena gainditzen du, argazkietako egoera eta pertsonaiak fikzioaren bidetik berrinterpretatuz.

Liburuak hamaika istorio dakartza. Horiek partekatzen duten ezaugarri bakarrenetakoa protagonista guztiak emakumeak izatea da. Bestela, ipuinak elkarrekiko zeharo ezberdinak dira. Labandibarrek munduko herrialde eta hiri batetik bestera garamatzan bidaia proposatzen digu, historiako une esanguratsuak aukeraturik: 1960ko hamarkadako hippy giroa, 1950eko Hegoafrikako apartheida, Espainiako Gerra Zibila…

Generoaren laburrak baldintzaturik, gertaera historiko bakoitzaren ikuspegi itxi eta lausoa eskaintzen du autoreak, anekdotara murrizturik halabeharrez, hura estereotipatuegia, xaloegia izanik sarritan. Konplexutasunari ihesi eta argumentu-hari bakarrari tiraka, ideia bana dago narrazioen oinarrian. Gatazka ardatz duten kontakizunetan agerikoa da gertaera latzen eta pertsonaien jokaera friboloaren arteko kontrastea, arintasunerako joera hori ipuin gehienetan azaleratzen bada ere.

Idazkera garbia darabil autoreak, zeharo ulerterraza. Testuinguruaren deskribapenak eta egoeraren aurkezpenak pisu nabarmena dute kontakizunetan, bi alderdi horietan sakontasun handirik antzematen ez den arren. Oro har, ipuin atseginak dira, baina, zenbaitetan, badaezpadako abiapuntuak edota amaierak eta ekintza mailako lotura sendoen faltak sinesgarritasunari eragiten diote.

Labandibarrena ez da batere estilo efektista; ez du, antza, artifizio narratiboetara jotzea gustuko. Nahiz eta kontakizun laburrak izan, erraz irudika daitezke horietako gehienak eleberri baten zati gisa. Batez ere orrialde gutxitan pertsonaia ugari ageri direnean, edo gertaera historikoak narrazioa luzatu eta sakonago aritzeko aukera ematen duenean. Hala ere, ipuinen irakurketak, beren xumetasunean aintzat harturik, modu autonomoan funtzionatzen duelako zalantzarik ez da.

Oraingoan irizpide literario hutsak baztertuta, argazkien eta haien inguruan asmatutako istorioen arteko jolasa izan daiteke literaturaz harago doan proiektu honen alderdirik erakargarriena. Horregatik soilik merezi du esperientzia original honetan murgiltzea. Norberak erabaki dezala irakurketari irudiak ikusi aurretik, bitartean edo ondoren ekitea.

Azken kritikak

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Joannes Jauregi

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Aiora Sampedro

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Alex Uriarte

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Estibalitz Ezkerra

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak