kritiken hemeroteka

8.031 kritika

Azken kritikak

« | »

Begira zenbat argi, maitea / Annie Ernaux (Xabier Aranburu) / Igela, 2015

Behaketa analitikoa Iker Zaldua / Gara, 2016-03-12

Generoari dagokion atalean, saiakera ipintzea erabaki dut. Igelaren gunean ere ez dut generoari buruzko zehaztasunik aurkitu. Horrenbestez, nire ebazpena lasaiago eman dut, norbaitek kontra egingo ote didan beldur gutxiagoz. Beste gune batzuetan ere begiratu dut eta aurkitu ditut zenbait etiketa, esate baterako, Paris, denda, Igela, supermerkatu, Ernaux edo Xabier. Hor ere generoaren arrastorik ez.

Hala ere, uste dut, irakurri duten gehienak bat etorriko direla nirekin. Supermerkatu batean ia urtebetez egindako behaketaren ostean hartutako oharrekin landutako eguneroko baten aurrean gaude. Eginahala analitikoa da, azterlan bat ere izan daiteke, idazkera literarioak salatuko ez balu.

Liburuaren kontrazalean adierazten denez: “Saltoki handien mundua azalduko digu, bada, idazleak. Erosketak egitearen alde ‘nekagarria’ alde batera utzita”. Esango nuke, Ernauxen ekimenaren abiapuntua, berez, hori bera zela, saltoki handiei “barnetik” erreparatzea, halako lekuetan batzen den hutsaltasuna eta aniztasuna plazaratzea, marketin-estrategiak azaleratzea, bertako apaletako ausazko antolaketa zorrotz, zehatz eta ongi ikertua agerraraztea, bertan ematen diren ustezko kasualitateak kausalitate direla frogatzea.

Baina behaketak harago eramaten zaitu normalean, gure egunerokotasunaren erritmoaren abiaduraz ikusten dugun horretan ikusezinak ziruditen xehetasunak topatzen ditugu. Kasu honetan ere, Ernauxek, supermerkatuaren mugak zeharkatzen dituen gaiak jorratu ditu, arrazakeriaz mintzatu da, botereaz mintzatu da, generoari eman ohi zaion tratuaren inguruan mintzatu da, gizarteak, inon idatzi gabe, ezarrita dituen arauez mintzatu da, burgesiaz mintzatu da eta langile-klaseaz mintzatu da. Apaletan pilatutako produktuen eta iragarkien artean bezeroak ez ezik, pertsonak ibiltzen baitira, eta pertsona horiek beren usadioak, ohiturak, maniak eta gizarte-markak izaten dituzte.

Egunerokoari ekin aurretik, halako sarrera moduko bat egiten du Ernauxek eta bertan ere aitortzen du berak: “Hipermerkatu bat sekula zapaldu ez dutenek ez dute ezagutzen Frantziako egungo errealitate soziala”. Argi dago beraz, saltokien munduari buruzko azalpena baino zertxobait gehiago ezkutatzen duela liburuak. Sarrera horren amaieran gaineratzen duenez: “Oharrik eta sentipenik gabeko irakurketa bat da hau, leku horietan gertatzen den edozer atzemateko ahalegin bat”. Bada, horretan ez du asmatu, izan ere, sarri irristatzen zaizkio atzemandako horretaz aparte berak egindako oharrak, salaketa kutsu agerikoa dutenak: “Hipermerkatuen eta ekonomia liberalaren eremuan, umeak maitatzea hau da: haiei ahalik eta gauza gehien erostea”; “Emakumeen eremuaren luzapen moduko bat dira super eta hipermerkatuak, etxeko unibertsoaren hedapena”.

Bereziki azpimarratuko nuke generoari eman ohi zaion tratuari buruzko kezka, emakumeen eremutzat ditu supermerkatuak, eta sarritan heltzen dio gaiari, bertan ikus daitezkeen gizonak galduta daudela edo gizonezko saltzaileak informatika sekzioan daudela adieraziz. Liburua berez den gizarte-kritika honetan, gehien kritikatzen duen kontua, gaia, alderdia, horixe da, generoari eman ohi diogun tratu hori.

Lehen pertsonan dago idatzia liburua, erraz irakurtzen da, itzulpen-lana ere fina baita, eta laburra da, gure igande euritsuetan gogoeta eginarazteko aproposa.

Azken kritikak

Landura
Jose Luis Otamendi

Maddi Galdos Areta

Samuel eta Slawo
Karlos Linazasoro

Aitor Francos

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Jose Luis Padron

Liztor mutanteak
Santi Leone

Mikel Asurmendi

Landura
Jose Luis Otamendi

Jon Martin-Etxebeste

Amaren heriotzak libreago egin ninduen
Mari Luz Esteban

Mikel Asurmendi

Feminismoa denon kontua da
Bell Hooks

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Jon Martin-Etxebeste

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Amaia Alvarez Uria

Desertuan behatxuloa
Anjel Lertxundi

Ibon Egaña

Araka ditzagun gure bazterrak
Askoren artean

Jon Martin-Etxebeste

Kandelikara
Harkaitz Cano

Peru Iparragirre

Zoonomia
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Itzalen distira
Arrate Egaña

Hasier Rekondo

Artxiboa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

2021(e)ko azaroa

2021(e)ko urria

Hedabideak