kritiken hemeroteka

7.355 kritika

Azken kritikak

« | »

Hiri hondakin solidoak / Jon Alonso / Txalaparta, 2015

Poz aparretan Aritz Galarraga / Deia, 2016-01-02

Bueltan da berriz, hirugarrenez, Enekoitz Ramirez, Lanbas, etakide ohia, preso ohia, arte salerosle ohia, lapur ohia. Camembert helburu gogoangarri hartan bezala, Zintzoen saldoan txukunean bezala, bueltan da berriz euskal literaturako detektibe, inkestagile, kalamidade maitagarriena —bide batez, zer demonio da Lanbas? “Bere kontura dabilen terrorista ohi bat”, Ertzaintzako komisario Leonidas Carvajalen iritzira— Arte kontuak bazter, eta gastronomia aferak albo batera utzita —besterik da oturuntzak—, orain, Euskaltzaindiak jasotako hainbat mehatxu anonimo ikertuko ditu, bai eta edukiontzi batean biluzik eta hilik agertu den unibertsitate irakasle eta euskaltzain baten heriotza ere.

Inkesta hasiko da Bilbon, Plaza Barrian, Euskaltzaindiaren egoitzaren aurrean, azken moda baita: euskaltzainez maskaratuta etortzen da jendea, eta nork handiagoa bota aritzen dira. Hiru Azkue, bi Krutvvig, lau Koldo Mitxelena, Alfontso Irigoien bat. Baina halako batean agertuko da gorpu bat, aipatu gorpua, Bartzelonako kontainer batean. Eta Lanbasek abiatuko du, oro har, Herrialde Katalanetara bidaia, Arenys de Mar, Andorra, Sitges, baina bereziki Bartzelonara. Eta ez prozesu soberanistaren txanpa hartu nahi duelako, ez. Esan arren “katalanak jende lasai eta edukatua direlako ospea daukate, ongi irabazia, nik uste”, gaizkia gauzatzeko eremu egoki gisa irudikatzen delako Bartzelona: “Ez dut uste hildakoa Bartzelonan gogo-jardunetan ibiliko zenik”, edota “Estatistikak dio 2024 giza hilketa gertatzen direla urtean Bartzelonako Barruti Metropolitarrean”. Eta bide batez nobela beltzen egile handi bati, Manuel Vazquez Montalbani omenaldia egiteko, haren hiria, haren lekuak, haren paisaiak kontakizunera ekarrita.

Horiek horrela, ez da zaila imajinatzen: pertsonaia nagusiak aprobetxatzen du aukera bat eta bakoitza pentsu lehorra emateko, Euskararen Erret Akademiari —”euskara zaintzearen ardura hizkera kabalistiko baten jabe den sazerdote-kasta baten zeregina da?”—, unibertsitate irakasleei —”Unibertsitateko irakasleen boneta guardia zibilen trikornioa edo kardenalen kapelua bezalakoa da”— eta abarrei —”Munduaren martxa okerraren arrazoietako bat horixe da, kristo guztiari uzten zaiola umeak egiten inolako kontrolik gabe”—. Mundu guztiari, alegia. Baita bere buruari ere: “traste zaharren, betegarrien eta zokobetailuen hondakindegi hartan utzi izana, gero eta gehiago zela nire bizitzaren metafora”. Eta horrexek egiten du, bestela nobela beltz arrunta litzatekeena, azkenerako liburu jakingarri, dibertigarri, bizigarri bilakatzea. Irakurgarri, alegia.

Camembert helburu parkinatuta —beste gauza bat zen hura—, Zintzoen saldoan eta Hiri hondakin solidoak elkarren ondoan hartuta, pertsonaia bera, nobela mota bera, argitaletxe bera, diseinu bera, badirudi sail bat martxan dagoela. Enekoitz Ramirez azkenaldian euskal literatura sendotu duen pertsonaiarik interesgarriena dela uste dugunok, Lanbasen sail horrek segidarik balu, seguru poz aparretan geundekeela.

Azken kritikak

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Alex Uriarte

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Estibalitz Ezkerra

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Igor Estankona

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak