kritiken hemeroteka

7.351 kritika

Azken kritikak

« | »

Mala Stranako ipuinak / Jan Neruda (Fernando Rey) / Ibaizabal, 2002

Pertsonaiak eta paisaiak Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2002-10-20

Praga Bohemian; eta Pragan, Mala Strana, Jan Nerudaren Mala Strana, Vladimir Holanen Mala Strana, karrika zaharrak, historiaren oihartzunak jipoituak, astinduak, baina biziak. Uda honetan urak gainez gain egin eta Mala Strana azpian hartu du, hala ikusi nuen telebistan. Eta nik Jan Neruda, Vladimir Holan, eta Hrabal eta Kafka, batez ere Kafka, ekarri oroimenera, eta baita duela urte asko hantxe bertan ezagutu nuen emakume judu bat. Berak kontatu zidan Pragako juduen historia, harik eta gehienak Teresiendstadtera eman zituzten arte, eta handik Auschwitzera. Hark erakutsi zidan behin batez Mala Stranaren bihotza, berak eraman ninduen karrika-mataza haietan barrena, harik eta nekatu ginen arte. Oroitzen naizenez, taberna batean amaitu genuen afaltzen, geroxeago jakingo nuenez, Jan Nerudaren jaiotetxetik oso gertu. Baina orduan ez nekien nor izan zen Jan Neruda. “Zuen Pablo hori gure Jani esker da Neruda”, esan zidan ohi zuen estilo eliptikoan, eta nik, eskerronez, zin egin “ez naiz geratuko zuen Jan horren libururik irakurri gabe”.

Aspaldiko kontuak dira, baina Pragarakoan eta bertan karrikaz karrika, museoz museo historiaren hondakinen bila ibili ondoren (historiak horixe baitu txarra, bazter guztiak hondakinez betetzen dituela, Walter Benjaminek jakin zuen bezala), edo bestela paisaiaren baten bila ibili ondoren, barne edo kanpoko paisaia izan berdin, “aspaldi” hitzak “gaur” esan nahi duela kontura gaitezke. Praga betikoa baita. Ez, ordea, Pragan bizi direnak. Ondotxo zekiten hori Kafkak eta Holanek (bien ala bien hilerriak bisitatzeko grina); ondotxo zekien Jan Nerudak. Horregatik saiatu zen bere mundua osatzen zuten pertsonaiak liburu batean sartzen, halaxe jokatuz betiko izango zirela, agian, pentsatuz.

Pertsonaia haiek joan ziren hildakoak joan ohi diren tokira. Paisaia hantxe dago oraindik, Mala Stranako karrikekin batera urak estalia. Etorriko da agorraldia.

Azken kritikak

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Igor Estankona

Mugi/atu
Beatriz Chivite

Javier Rojo

Larrosak, noizean behin
Jon Iriberri

Aritz Galarraga

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Javier Rojo

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak